Mobbing w pracy. Ile możesz dostać i co Ci przysługuje

Za mobbing można żądać dwóch różnych rzeczy: zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia i odszkodowania powiązanego z minimalnym wynagrodzeniem. Skarga do inspekcji pracy nic nie kosztuje, a w sądzie pracy do 50 000 zł pracownik nie płaci za pozew. Tłumaczymy, co się należy, ile to trwa i kiedy jesteś zwolniony z kosztów.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Mobbing to nie jest kłótnia z szefem ani jednorazowa nieprzyjemna uwaga. Prawo mówi o uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, które wywołuje u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, poniża go, ośmiesza albo izoluje z zespołu. Kluczowe są słowa „uporczywe i długotrwałe”: chodzi o powtarzalny proces, a nie o pojedynczy incydent.

Jeśli to Cię dotyczy, masz konkretne uprawnienia finansowe, i to dwa różne, które łatwo pomylić. Poniżej zbieramy, ile realnie możesz dostać, ile kosztuje dochodzenie swoich praw i kiedy w ogóle nie płacisz za wejście do sądu. Konkretne kwoty zależą od tego, jak bardzo ucierpiało Twoje zdrowie i jaka jest Twoja pensja, więc traktuj je jako widełki, a nie gotowy wynik.

Skala zjawiska rośnie. W 2025 roku do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 2626 skarg dotyczących mobbingu, o 34 procent więcej niż rok wcześniej. Coraz więcej osób przestaje to znosić w milczeniu.

Dwa różne roszczenia, które łatwo pomylić

To najważniejsza rzecz w całym temacie pieniędzy. Kodeks pracy daje pracownikowi dwa odrębne uprawnienia i można ich dochodzić także razem.

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. Zadośćuczynienie dotyczy sytuacji, w której mobbing odbił się na Twoim zdrowiu, na przykład nabawiłeś się depresji, zaburzeń lękowych czy problemów, które potwierdza lekarz. Odszkodowanie jest osobną kwotą, powiązaną z minimalnym wynagrodzeniem, i to ono ma ustawowo określony dolny próg.

Zadośćuczynienie za rozstrój zdrowia

Jeśli mobbing wywołał u Ciebie rozstrój zdrowia, możesz żądać od pracodawcy zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Ustawa nie podaje tu żadnej stawki ani tabeli. Wysokość ustala sąd, patrząc na to, jak długo trwało nękanie, jak poważne były jego skutki dla zdrowia i jak wpłynęło na Twoje życie.

W praktyce liczy się dokumentacja medyczna. Zaświadczenia od lekarza, historia leczenia psychiatrycznego lub psychologicznego, zwolnienia lekarskie z tego okresu, to one przekładają się na wysokość zadośćuczynienia. Bez powiązania złego stanu zdrowia z sytuacją w pracy trudno o tę kwotę. Dlatego jeśli źle znosisz to, co dzieje się w pracy, warto od razu chodzić do lekarza i mieć to udokumentowane, niezależnie od tego, czy zamierzasz iść do sądu.

Ponieważ nie ma tu sztywnej kwoty, nie podamy Ci konkretnej liczby, którą „na pewno dostaniesz”. Realną widełkę dla Twojej sytuacji oszacuje prawnik po zapoznaniu się z dokumentami.

Odszkodowanie i jego dolny próg

Drugie roszczenie to odszkodowanie. Jego dolna granica jest ustawowo powiązana z minimalnym wynagrodzeniem za pracę: nie może być niższe niż aktualna pensja minimalna. To znaczy, że sąd może zasądzić więcej, ale nie mniej niż ten próg.

Tradycyjnie odszkodowanie łączono z sytuacją, w której to pracownik wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę i chce odzyskać część tego, co stracił. Warto jednak sprawdzić aktualne brzmienie przepisu, bo zakres tego roszczenia był zmieniany i obejmuje dziś także samo doznanie mobbingu, niekoniecznie połączone z odejściem z pracy. Ponieważ minimalne wynagrodzenie zmienia się co roku, konkretnej kwoty tu nie podajemy, sprawdź aktualną stawkę minimalną w chwili, gdy będziesz liczyć swoje roszczenie.

Jeśli rozwiązujesz umowę z powodu mobbingu, zrób to na piśmie i wskaż w nim mobbing jako przyczynę. To oświadczenie bywa później ważnym dowodem, a jego brak potrafi utrudnić dochodzenie odszkodowania.

Ile kosztuje zgłoszenie i pójście do sądu

Tu jest kilka dobrych wiadomości dla pracownika.

Skarga do Państwowej Inspekcji Pracy jest bezpłatna. Możesz ją złożyć osobiście, listownie albo elektronicznie, a jeśli poprosisz, inspekcja ma obowiązek nie ujawniać, że kontrola wynikła z Twojego zgłoszenia. Inspektor nie zasądzi Ci jednak pieniędzy, PIP kontroluje pracodawcę i może na niego oddziaływać, ale zadośćuczynienie i odszkodowanie zasądza wyłącznie sąd pracy.

Pozew do sądu pracy w typowej sprawie też nie wymaga opłaty na wejściu. W sprawach z zakresu prawa pracy, w których wartość tego, o co się spierasz, nie przekracza 50 000 zł, pracownik nie ma obowiązku wnosić opłaty od pozwu. Dopiero powyżej tej kwoty pojawia się opłata, zwykle 5 procent wartości sporu, ale i wtedy można starać się o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na swoją sytuację materialną. Składa się wtedy wniosek wraz z oświadczeniem o stanie majątkowym.

Osobnym kosztem jest wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego. Ustala się je z nim indywidualnie, a gdy sprawę wygrasz, sąd może obciążyć tymi kosztami pracodawcę. Bezpłatną pierwszą poradę można też dostać w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej albo w związkach zawodowych i organizacjach zajmujących się prawami pracowników.

Ile masz czasu i od kiedy liczyć

Roszczenia ze stosunku pracy, w tym te związane z mobbingiem, przedawniają się co do zasady po trzech latach. To sporo więcej niż krótkie, dwudziestojednodniowe terminy znane z odwołań od wypowiedzenia, ale nie znaczy, że można zwlekać bez końca.

Po pierwsze, im później działasz, tym trudniej o dowody: świadkowie zmieniają pracę, wiadomości i grafiki znikają, a pamięć się zaciera. Po drugie, przy roszczeniach zdrowotnych liczy się także moment, w którym dowiedziałeś się o szkodzie. Dokładny sposób liczenia terminu w Twojej sprawie warto potwierdzić z prawnikiem, zamiast zakładać, że „mam jeszcze dużo czasu”.

Sama sprawa sądowa o mobbing zwykle nie jest szybka. To postępowanie dowodowe z przesłuchaniami świadków i często opinią biegłego, więc liczone bywa w miesiącach, a nierzadko w latach. Skarga do PIP kończy się szybciej, ale, jak wspomniano, nie daje pieniędzy.

Co musisz mieć, żeby te pieniądze odzyskać

Pieniądze za mobbing nie należą się za samo poczucie krzywdy, trzeba go wykazać. Ciężar udowodnienia, że mobbing wystąpił, spoczywa na pracowniku, a pracodawca broni się, wykazując, że przeciwdziałał zjawisku. Dlatego wartość Twojej sprawy zależy wprost od tego, co uda się zebrać.

Warto od początku gromadzić: wiadomości e-mail i SMS, zrzuty z komunikatorów, notatki z datami konkretnych zdarzeń, dokumentację medyczną z tego okresu oraz kontakt do osób, które były świadkami. Im lepiej udokumentowany jest proces nękania, tym realniej wygląda zarówno zadośćuczynienie, jak i odszkodowanie. Bez tego nawet oczywista dla Ciebie sytuacja bywa trudna do wykazania w sądzie.

Pytania

Ile pieniędzy można dostać za mobbing? Nie ma jednej kwoty. Za rozstrój zdrowia sąd przyznaje zadośćuczynienie w wysokości, którą sam ustala, patrząc na skutki zdrowotne i długość nękania. Odszkodowanie ma z kolei próg dolny: nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Realną widełkę dla Twojej sytuacji oszacuje prawnik po zapoznaniu się z dowodami.

Czy zadośćuczynienie i odszkodowanie to to samo? Nie. To dwa różne roszczenia. Zadośćuczynienie należy się za rozstrój zdrowia wywołany mobbingiem, a odszkodowanie jest osobną kwotą powiązaną z minimalnym wynagrodzeniem. Można ich dochodzić także łącznie.

Ile kosztuje złożenie skargi i pozwu? Skarga do inspekcji pracy jest bezpłatna. Pozew do sądu pracy o wartości do 50 000 zł również nie wymaga opłaty na wejściu. Powyżej tej kwoty pojawia się opłata, ale można ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych.

Kto komu ma udowodnić mobbing? Co do zasady to pracownik musi wykazać, że mobbing wystąpił, a pracodawca broni się, pokazując, że mu przeciwdziałał. Dlatego tak ważne jest zbieranie dowodów: wiadomości, notatek z datami, dokumentacji medycznej i kontaktów do świadków.

Ile mam czasu na dochodzenie roszczeń? Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się zasadniczo po trzech latach. Nie warto jednak zwlekać, bo z czasem znikają dowody i świadkowie. Dokładny sposób liczenia terminu w Twojej sprawie potwierdź z prawnikiem.

Czy inspekcja pracy przyzna mi pieniądze? Nie. PIP kontroluje pracodawcę i może na niego oddziaływać, ale zadośćuczynienie i odszkodowanie zasądza wyłącznie sąd pracy. Skarga do inspekcji to dobry, darmowy pierwszy krok, ale po pieniądze idzie się do sądu.

Podstawa prawna

Kodeks pracy: art. 94(3), art. 291. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 35 oraz przepisy o zwolnieniu od kosztów sądowych ze względu na sytuację materialną. Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy: uprawnienia inspekcji i tryb skargi. Aktualną wysokość minimalnego wynagrodzenia oraz szczegółowe terminy sprawdź w obowiązujących przepisach lub u prawnika.