Odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności. Jak je napisać i gdzie złożyć

Nie zgadzasz się z przyznanym stopniem niepełnosprawności albo z odmową? Masz czternaście dni na odwołanie do wojewódzkiego zespołu, a składasz je bezpłatnie przez zespół, który wydał orzeczenie. Pokazujemy, co dokładnie napisać, co dołączyć i jak policzyć termin.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Orzeczenie o niepełnosprawności albo o jej stopniu wydaje powiatowy lub miejski zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, co dostałeś, bo odmówiono Ci zaliczenia do osób niepełnosprawnych, przyznano niższy stopień, niż się spodziewałeś, orzeczenie wydano na zbyt krótko albo brakuje w nim potrzebnego Ci wskazania, masz prawo się odwołać. Samo pismo jest proste i piszesz je własnymi słowami. Najwięcej odwołań przepada nie przez słabe argumenty, tylko przez przekroczony termin albo złe miejsce złożenia.

Ten poradnik prowadzi Cię przez to od strony praktycznej: co dokładnie napisać, co dołączyć, gdzie zanieść pismo i jak policzyć czternaście dni, które masz na reakcję.

Zanim napiszesz. Sprawdź, co dostałeś

Zajrzyj na orzeczenie i na jego koniec, gdzie znajduje się pouczenie. To ono mówi, jaki masz termin i do kogo się odwołać. Zawsze przeczytaj je przed napisaniem czegokolwiek, bo to Twoja sprawa, a nie ogólny wzór, wyznacza szczegóły.

Sprawdź też, z czym dokładnie się nie zgadzasz. Orzeczenie to nie tylko sam stopień niepełnosprawności. Zawiera też symbol przyczyny niepełnosprawności, okres, na jaki je wydano, oraz wskazania, na przykład do karty parkingowej, do odpowiedniego zatrudnienia czy do korzystania z ulg. Odwołać możesz się od każdego z tych elementów, a nie tylko od odmowy jako takiej. Jeśli przyznano Ci stopień, ale bez wskazania, na którym Ci zależy, to również jest powód do odwołania.

Uważaj na jedną rzecz. Orzeczenie o niepełnosprawności z zespołu to nie to samo co orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy, od którego składa się sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS. To dwie różne drogi. Ten poradnik dotyczy orzeczenia z powiatowego lub miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Co musi znaleźć się w odwołaniu

Traktuj to jak listę kontrolną. Pismo, w którym czegoś brakuje, nie jest błędem nie do naprawienia, ale wydłuża sprawę, bo zespół wezwie Cię do uzupełnienia.

1. Miejscowość i data.
2. Oznaczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności jako adresata, z dopiskiem, że wnosisz odwołanie za pośrednictwem powiatowego lub miejskiego zespołu, który wydał orzeczenie.
3. Twoje dane: imię, nazwisko, adres, PESEL. Jeśli odwołujesz się w sprawie dziecka, wpisz też jego dane i wskaż, że działasz jako rodzic albo opiekun.
4. Oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, czyli jego numer i datę wydania. Przepisz je bezbłędnie z orzeczenia.
5. Tytuł pisma: odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności.
6. Wyraźne stwierdzenie, że zaskarżasz orzeczenie, i czego się domagasz. Napisz wprost, czego oczekujesz, na przykład zaliczenia do wyższego stopnia niepełnosprawności, wydłużenia okresu orzeczenia albo dodania konkretnego wskazania.
7. Uzasadnienie, czyli z czym się nie zgadzasz i dlaczego.
8. Lista załączników.
9. Twój własnoręczny podpis.

Uzasadnienie nie musi być długie ani napisane językiem prawniczym. Napisz konkretnie, jak wygląda Twój stan zdrowia na co dzień, w czym Cię ogranicza, jak wpływa na pracę, naukę czy samodzielne funkcjonowanie i co się od czasu poprzedniego badania pogorszyło. Zamiast pisać, że orzeczenie jest niesprawiedliwe, pokaż, dlaczego jest błędne, na przykład że skład orzekający nie uwzględnił zaświadczenia od specjalisty albo pominął schorzenie, którym się leczysz.

Co dołączyć do odwołania

Załączniki są tu często ważniejsze niż samo pismo, bo to dokumentacja medyczna przekonuje skład orzekający.

• Nową lub uzupełniającą dokumentację medyczną, zwłaszcza taką, której zespół wcześniej nie widział: karty leczenia szpitalnego, wyniki badań, opisy, zaświadczenia od lekarzy prowadzących.
• Zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza, jeśli udało Ci się uzyskać nowe i aktualne.
• Kopię zaskarżonego orzeczenia, żeby od razu było wiadomo, którego pisma dotyczy odwołanie.

Dołączaj kopie, oryginały zachowaj dla siebie. Nie musisz mieć wszystkiego od pierwszego dnia. Jeśli czekasz na jakiś wynik badania, złóż odwołanie w terminie, a brakujący dokument dołączysz później, zaznaczając w piśmie, że go uzupełnisz. Ważniejsze jest dotrzymanie czternastu dni niż komplet papierów od razu.

Gdzie i jak złożyć. To pułapka numer jeden

Odwołanie adresujesz do wojewódzkiego zespołu, ale nie zanosisz go tam. Składasz je w powiatowym lub miejskim zespole, który wydał orzeczenie. Napisane wprost: adresatem jest zespół wojewódzki, ale pismo trafia najpierw do zespołu, który wydał orzeczenie, a on przekaże je dalej wraz z aktami sprawy. Wysłanie odwołania bezpośrednio do zespołu wojewódzkiego bywa źródłem niepotrzebnego zamieszania, więc trzymaj się drogi przez zespół, który orzekał.

Masz dwa pewne sposoby złożenia:

• Osobiście w siedzibie zespołu. Weź drugi egzemplarz i poproś o potwierdzenie złożenia, czyli pieczątkę z datą na Twojej kopii. Wtedy masz dowód, że i kiedy złożyłeś pismo.
• Listem poleconym na adres zespołu. Zachowaj dowód nadania, bo w razie sporu o termin liczy się data nadania na poczcie, a nie data, w której list dotrze do urzędu.

Zawsze zrób i zachowaj kopię całego kompletu, który składasz.

Jak policzyć czternaście dni

Termin biegnie od doręczenia orzeczenia, czyli od dnia, w którym faktycznie odebrałeś przesyłkę, a nie od daty wydrukowanej na piśmie. Liczysz czternaście dni kalendarzowych. Gdy ostatni dzień wypada w sobotę, niedzielę lub inny dzień wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.

Jeśli listu nie odebrałeś, ale był dwukrotnie awizowany, zespół zwykle uzna go za doręczony z upływem terminu odbioru. Nieodebranie pisma nie zatrzymuje więc biegu terminu. Dokładny termin w Twojej sprawie sprawdź w pouczeniu dołączonym do orzeczenia, bo zespół ma obowiązek Cię o nim poinformować, a nie zgaduj.

Co dzieje się po złożeniu

Zespół, który wydał orzeczenie, może w ramach samokontroli przyznać Ci rację i sam zmienić orzeczenie, jeśli uzna odwołanie za zasadne w całości. Jeśli tego nie zrobi, przekazuje odwołanie razem z aktami do wojewódzkiego zespołu.

Wojewódzki zespół zwykle wyznacza nowy termin i wzywa Cię na posiedzenie składu orzekającego, czyli na ponowne badanie. Warto się na nie stawić, bo to okazja, by lekarze zobaczyli Cię osobiście i zapoznali się z nową dokumentacją. Wojewódzki zespół wydaje własne orzeczenie, utrzymując poprzednie w mocy albo je zmieniając.

Jeśli i to orzeczenie Cię nie zadowoli, droga się nie kończy. Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu możesz odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, i to również bez opłat. Ten termin jest jednak inny, dłuższy niż czternaście dni, więc sprawdź go w pouczeniu dołączonym do orzeczenia wojewódzkiego zespołu.

Częste potknięcia

Wysłanie odwołania wprost do wojewódzkiego zespołu zamiast złożenia go w zespole, który wydał orzeczenie. Pismo i tak trafi ostatecznie wyżej, ale droga przez zespół orzekający jest tą przewidzianą w przepisach i pozwala mu samemu zmienić orzeczenie.

Brak numeru orzeczenia w piśmie. Bez niego nie wiadomo, które orzeczenie zaskarżasz, i sprawa czeka na uzupełnienie.

Odwołanie bez nowej dokumentacji. Samo napisanie, że jest się chorym, rzadko wystarcza. Skład orzekający patrzy na dokumenty. Dołącz zwłaszcza te zaświadczenia i wyniki, których zespół wcześniej nie miał.

Niestawienie się na badanie w wojewódzkim zespole. Nieusprawiedliwiona nieobecność może skończyć się pozostawieniem sprawy bez rozpoznania, więc jeśli nie możesz przyjść w wyznaczonym terminie, uprzedź o tym i wyjaśnij powód.

Zwlekanie do ostatniej chwili. Jeśli składasz w ostatnim dniu, zrób to przez pocztę listem poleconym i zachowaj dowód nadania, żeby data była pewna.

Pytania

Do kogo adresuję odwołanie, a gdzie je składam? Adresatem jest wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, ale pismo składasz w powiatowym lub miejskim zespole, który wydał orzeczenie. W nagłówku wpisujesz zespół wojewódzki z dopiskiem, że wnosisz odwołanie za jego pośrednictwem, a fizycznie zanosisz je albo wysyłasz do zespołu, który orzekał.

Ile mam czasu na odwołanie? Czternaście dni od doręczenia orzeczenia, czyli od dnia odbioru przesyłki. Dokładny termin sprawdź w pouczeniu dołączonym do orzeczenia, bo zespół ma obowiązek Cię o nim poinformować.

Czy odwołanie kosztuje? Nie. Postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności jest wolne od opłat, tak samo jak późniejsze odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Czy muszę powoływać w piśmie przepisy? Nie. Odwołanie piszesz zwykłym językiem. Wystarczy, że wskażesz orzeczenie, napiszesz, czego się domagasz, i wyjaśnisz, dlaczego się z nim nie zgadzasz. Ważniejsze od cytowania przepisów jest dołączenie dokumentacji.

Czy odwołując się, mogę stracić przyznany już stopień? Wojewódzki zespół ponownie ocenia Twój stan i wydaje własne orzeczenie, więc teoretycznie może orzec inaczej. W praktyce odwołują się osoby, które uważają orzeczenie za zaniżone lub niepełne. Jeśli masz wątpliwości co do swojej sytuacji, warto przed złożeniem pisma porozmawiać z prawnikiem albo z doradcą w organizacji pomagającej osobom z niepełnosprawnością.

Nie zdążyłem zebrać całej dokumentacji. Czekać? Nie czekaj. Złóż odwołanie w terminie, a w piśmie zaznacz, że pozostałe dokumenty dostarczysz później albo przyniesiesz je na badanie. Dotrzymanie czternastu dni jest ważniejsze niż komplet załączników od pierwszego dnia.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych: art. 6b i art. 6c, art. 4a. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Kodeks postępowania administracyjnego: art. 127 i art. 129, art. 57, art. 132 i art. 133. Kodeks postępowania cywilnego. Przed złożeniem pisma sprawdź pouczenie dołączone do otrzymanego orzeczenia, bo to ono wskazuje właściwy termin, adres zespołu i sposób odwołania w Twojej konkretnej sprawie.