Wypowiedzenie umowy o pracę. Ile kosztuje i co Ci przysługuje

Samo wypowiedzenie nie kosztuje ani złotówki, ale wokół niego kręcą się realne pieniądze: wynagrodzenie za cały okres wypowiedzenia, ekwiwalent za urlop, czasem odprawa i zasiłek. Tłumaczymy, co się należy, gdy odchodzisz sam, a co dodatkowo, gdy zwalnia Cię pracodawca.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Napisanie i złożenie wypowiedzenia nie kosztuje nic. Nie ma opłaty skarbowej, znaczka, wniosku do urzędu ani sprawy w sądzie. Kartka, podpis i dowód doręczenia to wszystko, czego potrzebujesz. Pieniądze pojawiają się dopiero po drugiej stronie: to, co pracodawca ma Ci wypłacić w związku z rozstaniem, i to, na co możesz liczyć potem.

Dotyczy to każdego, kto kończy pracę na etacie. Poniżej masz zebrane, co się należy zawsze, co tylko wtedy, gdy to pracodawca wypowiada umowę, i kiedy w grę wchodzą większe kwoty, takie jak odprawa czy odszkodowanie. Konkretne liczby zależą od Twojego stażu, wynagrodzenia i tego, kto komu wypowiada, więc traktuj je jako widełki, a nie jak wyrok.

Co należy Ci się zawsze

Niezależnie od tego, kto składa wypowiedzenie, kilka rzeczy przysługuje Ci z mocy prawa i nie da się ich odebrać.

• Wynagrodzenie za cały okres wypowiedzenia. Przez ten czas nadal jesteś pracownikiem i dostajesz pełną pensję, nawet jeśli pracodawca zwolni Cię z obowiązku świadczenia pracy i każe zostać w domu. Zwolnienie z pracy nie oznacza obniżki wypłaty.
• Ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Za dni urlopu, których nie zdążysz wybrać do końca zatrudnienia, pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny. Nie przepada, chyba że sam go wykorzystasz w okresie wypowiedzenia.
• Świadectwo pracy. Wydawane jest bezpłatnie i pracodawca ma obowiązek dać Ci je w związku z zakończeniem umowy. Sprawdź w nim tryb rozwiązania i staż, bo błędy utrudniają potem sprawy w urzędzie pracy.
• Rozliczenie ostatniej wypłaty. Pensja, ekwiwalent i inne należności powinny zostać rozliczone najpóźniej w dniu, w którym umowa się kończy.

To jest minimum, które dostaje każdy, kto odchodzi, także wtedy, gdy sam składa wypowiedzenie.

Ile trwa okres wypowiedzenia, czyli za ile jeszcze Ci płacą

Okres wypowiedzenia to nie tylko czas do rozstania. To także tygodnie lub miesiące, za które nadal dostajesz pensję. Dla umowy na czas określony i nieokreślony jego długość zależy od stażu u danego pracodawcy.

Przy umowie na okres próbny okresy są krótsze, od kilku dni roboczych do dwóch tygodni, w zależności od długości próby. Dokładną długość swojej sprawdź w umowie.

Im dłużej pracujesz, tym dłużej trwa okres wypowiedzenia, a więc tym dłużej masz zapewnioną wypłatę, nawet jeśli już nie chodzisz do pracy. Dlatego moment złożenia pisma potrafi realnie zaważyć na tym, ile jeszcze zarobisz.

Co dochodzi, gdy to pracodawca Cię zwalnia

Jeśli wypowiedzenie wychodzi od pracodawcy, a nie od Ciebie, dochodzą dodatkowe uprawnienia. Przy Twoim własnym wypowiedzeniu one nie przysługują.

• Dni wolne na poszukiwanie pracy. Gdy okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie lub miesiąc, przysługują 2 dni wolne, a przy trzymiesięcznym okresie 3 dni. Są płatne i tylko wtedy, gdy to pracodawca wypowiedział umowę.
• Zachowujesz prawo do wszystkiego z listy powyżej, czyli pensji za okres wypowiedzenia, ekwiwalentu za urlop i świadectwa pracy.

Sam fakt, że odchodzisz z inicjatywy pracodawcy, ma też znaczenie dla późniejszego zasiłku, o czym za chwilę.

Odprawa. Kiedy naprawdę się należy

Odprawa to często najbardziej myląca kwestia. Nie przysługuje przy każdym zwolnieniu i prawie nigdy przy Twoim własnym wypowiedzeniu. Żeby w ogóle wchodziła w grę, muszą być spełnione łącznie dwa warunki: pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób, a przyczyna zwolnienia leży po jego stronie, a nie po Twojej (na przykład likwidacja stanowiska, redukcja etatów, trudna sytuacja firmy).

Jeśli te warunki są spełnione, wysokość odprawy zależy od stażu u tego pracodawcy:

Odprawa liczona jest jak ekwiwalent za urlop i jest ograniczona górnym limitem powiązanym z minimalnym wynagrodzeniem. Jeśli sam składasz wypowiedzenie, żeby zmienić pracę, odprawa się nie należy. Jeżeli słyszysz od pracodawcy sugestię, żebyś to Ty złożył wypowiedzenie albo podpisał porozumienie z własnej inicjatywy, licz się z tym, że możesz w ten sposób stracić prawo do odprawy. Zanim podpiszesz, sprawdź, czy przypadkiem nie zwalniają Cię z przyczyn leżących po stronie firmy.

Zasiłek dla bezrobotnych, gdy nie masz od razu nowej pracy

Po zakończeniu umowy możesz zarejestrować się jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy. Tu sposób rozstania ma bezpośredni skutek finansowy.

Jeśli to Ty złożyłeś wypowiedzenie albo rozwiązałeś umowę za porozumieniem stron z własnej inicjatywy, prawo do zasiłku zwykle zostaje odsunięte w czasie o okres oczekiwania (w praktyce około 90 dni). Zasiłek dostaniesz, ale później. Gdy to pracodawca wypowiedział umowę, tego opóźnienia zwykle nie ma.

Sama wysokość zasiłku zależy od Twojego łącznego stażu pracy i zmienia się co pół roku, dlatego nie podajemy tu konkretnej kwoty. Aktualną stawkę i dokładne warunki sprawdź w powiatowym urzędzie pracy albo na jego stronie, zanim złożysz wniosek.

Gdy zwolnienie jest wadliwe. Odszkodowanie z sądu pracy

Jeśli to pracodawca wypowiedział Ci umowę, a masz poczucie, że zrobił to niezgodnie z prawem albo bez uzasadnionej przyczyny, możesz odwołać się do sądu pracy. Masz na to 21 dni od otrzymania wypowiedzenia. Termin jest krótki i nieprzekraczalny, więc jeśli się wahasz, licz go od dnia doręczenia pisma, a nie od dnia, w którym się zdenerwowałeś.

W sądzie możesz żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Odszkodowanie za nieuzasadnione lub niezgodne z prawem wypowiedzenie mieści się zwykle w granicach od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia do trzymiesięcznego wynagrodzenia. Dokładne zasady zależą od rodzaju umowy, więc konkretną kwotę i to, czego warto żądać, omów z prawnikiem.

Twoje własne wypowiedzenie tej drogi nie otwiera. Odwołanie do sądu dotyczy sytuacji, gdy to pracodawca kończy z Tobą umowę.

Ile kosztuje pójście do sądu pracy

Tu jest dobra wiadomość dla pracownika. W sprawach z zakresu prawa pracy, w których wartość tego, o co się spierasz, nie przekracza 50 000 zł, pracownik nie ma obowiązku wnosić opłaty od pozwu. Możesz więc pozwać pracodawcę o odszkodowanie czy przywrócenie do pracy, nie płacąc na wejściu za samo złożenie sprawy.

To zwolnienie dotyczy większości typowych sporów pracowniczych. Jeśli wartość sporu jest wyższa, pojawia się opłata, ale i wtedy można starać się o zwolnienie od kosztów ze względu na sytuację materialną. Koszt adwokata lub radcy to już osobna sprawa, ustalana z nim indywidualnie, a gdy wygrasz, sąd może obciążyć tymi kosztami pracodawcę.

Pytania

Czy złożenie wypowiedzenia w ogóle coś kosztuje? Nie. Wypowiedzenie jest bezpłatne. Nie ma opłaty skarbowej ani żadnego wniosku do urzędu. Potrzebujesz tylko podpisanego pisma i dowodu, że dotarło do pracodawcy.

Czy jak sam odchodzę, dostanę odprawę? Zwykle nie. Odprawa należy się głównie wtedy, gdy to pracodawca zwalnia Cię z przyczyn leżących po jego stronie i zatrudnia co najmniej 20 osób. Przy Twoim własnym wypowiedzeniu odprawa co do zasady nie przysługuje.

Co się należy zawsze, bez względu na to, kto wypowiada? Wynagrodzenie za cały okres wypowiedzenia, ekwiwalent za niewykorzystany urlop i świadectwo pracy. To dostaje każdy, kto kończy zatrudnienie.

Czy dostanę zasiłek dla bezrobotnych, jeśli sam złożę wypowiedzenie? Tak, ale zwykle później. Przy wypowiedzeniu z Twojej inicjatywy prawo do zasiłku bywa odsunięte o okres oczekiwania. Dokładne warunki i wysokość sprawdź w powiatowym urzędzie pracy.

Ile mam czasu, żeby odwołać się od zwolnienia? 21 dni od otrzymania wypowiedzenia. Termin liczy się od dnia doręczenia pisma i jest nieprzekraczalny, więc nie zwlekaj z decyzją.

Czy pozwanie pracodawcy dużo kosztuje? W sprawach pracowniczych o wartości do 50 000 zł pracownik nie płaci opłaty od pozwu. Powyżej tej kwoty opłata się pojawia, ale można ubiegać się o zwolnienie od kosztów.

Podstawa prawna

Kodeks pracy: art. 36, art. 37, art. 171, art. 47[1], art. 264. Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników: art. 8 i art. 1. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 35. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy: zasady i wysokość zasiłku dla bezrobotnych oraz okres oczekiwania. Konkretne kwoty, limity i terminy sprawdź w swojej umowie, w pouczeniu pracodawcy oraz w powiatowym urzędzie pracy.