Oświadczenie o odrzuceniu spadku. Jak nie przejąć długów po zmarłym

Oświadczenie, którym spadkobierca odmawia przyjęcia spadku, żeby nie odpowiadać za długi zmarłego. Masz na nie sześć miesięcy i składasz je przed sądem albo notariuszem, a nie wysyłasz pocztą.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Jeżeli po zmarłym zostały długi, a nie majątek, możesz odrzucić spadek. Spadkobierca, który skutecznie odrzuci spadek, jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, i nie odpowiada za żadne zobowiązania zmarłego. Masz na to sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się, że jesteś powołany do spadku (dla najbliższej rodziny liczy się to zwykle od dnia śmierci). Po bezskutecznym upływie tego terminu przyjmuje się, że przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Uwaga o formie. Tego oświadczenia nie wysyła się pocztą ani mailem. Składa się je przed sądem rejonowym albo przed notariuszem (art. 1018 § 3 Kodeksu cywilnego). Poniższy wzór to treść oświadczenia, którą zanosisz do sądu lub do notariusza. W sądzie składasz je ustnie do protokołu na posiedzeniu albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Notariusz spisze je w formie protokołu. Oświadczenie napisane i podpisane w domu i wysłane do sądu jest bezskuteczne.

Uwaga o dzieciach. Gdy odrzucasz spadek, przechodzi on na Twoje dzieci, tak jakbyś nie dożył otwarcia spadku. Aby odrzucić spadek w imieniu małoletniego dziecka, potrzebujesz zgody sądu opiekuńczego. Nie zapomnij o tym kroku, inaczej dług spadnie na dziecko.

Wzór

Jak wypełnić

1. Policz swój termin. Masz sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się, że jesteś powołany do spadku. Dla najbliższej rodziny jest to zwykle dzień śmierci. Dla dalszych spadkobierców (którzy dziedziczą dopiero po odrzuceniu spadku przez bliższych) termin biegnie od dnia, w którym dowiedzieli się o odrzuceniu przez poprzedników. Termin jest nieprzywracalny, spóźnienie oznacza przyjęcie spadku.
2. Wpisz dokładne dane zmarłego: imię, nazwisko, datę i miejsce śmierci oraz jego ostatni adres zamieszkania. Te dane muszą zgadzać się z aktem zgonu.
3. Wskaż, z jakiego tytułu dziedziczysz: z ustawy (podaj pokrewieństwo, np. syn, córka, małżonek) czy z testamentu (podaj jego datę).
4. Wymień znanych Ci spadkobierców ustawowych i wszystkie znane testamenty. Wymaga tego przepis, nawet jeśli testament uważasz za nieważny. Jeżeli o żadnym testamencie nie wiesz, napisz to wprost.
5. Zdecyduj, gdzie złożysz oświadczenie. U notariusza załatwisz to od ręki, bez wyznaczania terminu rozprawy. W sądzie rejonowym składasz wniosek o odebranie oświadczenia i czekasz na posiedzenie albo składasz je na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Wybierz sąd rejonowy właściwy dla swojego miejsca zamieszkania lub pobytu albo sąd ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego.
6. Do oświadczenia dołącz odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy, jeżeli nie został już złożony wcześniej w tej sprawie.
7. Jeżeli po Tobie do spadku dochodzą Twoje małoletnie dzieci, w ich imieniu również trzeba odrzucić spadek, a na to potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego. Złożenie wniosku o tę zgodę zawiesza bieg Twojego terminu na odrzucenie w imieniu dziecka. Zaplanuj to z wyprzedzeniem.
8. Przygotuj się na koszt. Opłata sądowa od wniosku o odebranie oświadczenia wynosi ................ zł (kwotę potwierdź w sądzie lub w ustawie o kosztach sądowych), a taksa notarialna za protokół to ................ zł netto plus VAT (kwotę sprawdź u notariusza). Zabierz dowód osobisty oraz akt zgonu.

Podstawa prawna

• Art. 1012 Kodeksu cywilnego, spadkobierca może spadek przyjąć bez ograniczenia odpowiedzialności za długi, przyjąć z ograniczeniem tej odpowiedzialności (z dobrodziejstwem inwentarza) albo spadek odrzucić.
• Art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego, sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, liczony od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
• Art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego, brak oświadczenia w terminie jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
• Art. 1018 § 3 Kodeksu cywilnego, oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem; można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.
• Art. 1020 Kodeksu cywilnego, spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
• Art. 641 Kodeksu postępowania cywilnego, wymagana treść oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz obowiązek złożenia odpisu aktu zgonu spadkodawcy.
• Art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, konieczność uzyskania zgody sądu opiekuńczego na czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, w tym na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego.
• Art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłata stała od wniosku o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.