Testament własnoręczny. Jak samodzielnie i ważnie rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci

Najprostszy i darmowy sposób sporządzenia testamentu bez notariusza. Aby był ważny, musisz napisać go w całości własną ręką, podpisać i opatrzyć datą. Poniższy wzór pokazuje wyłącznie układ treści, którą przepisujesz odręcznie, a nie druk do wypełnienia.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Testament własnoręczny (nazywany też holograficznym) to najprostsza forma testamentu. Nie potrzebujesz notariusza, świadków ani żadnej opłaty. Sporządzasz go sam, w domu, na zwykłej kartce. Odwołuje on ustawowy porządek dziedziczenia i pozwala Ci samodzielnie zdecydować, kto po Tobie dziedziczy.

Ostrzeżenie o formie. To jest najważniejsza część tej instrukcji. Testament własnoręczny musi być w CAŁOŚCI napisany Twoją własną ręką, przez Ciebie podpisany i opatrzony datą (art. 949 Kodeksu cywilnego). NIE WOLNO go drukować, pisać na komputerze ani na maszynie, dyktować innej osobie, ani prosić kogokolwiek o spisanie go za Ciebie. Nawet jeśli podpiszesz wydruk własnoręcznie, taki testament jest nieważny w całości i nie wywoła żadnego skutku. Poniższy wzór pokazuje wyłącznie, jak ułożyć treść i o czym pamiętać. Nie drukuj go i nie wypełniaj długopisem po wydruku. Weź czystą kartkę i przepisz całość odręcznie, własnym charakterem pisma.

Wzór

Jak wypełnić

1. Nie drukuj tego wzoru i nie wypełniaj go długopisem. Weź czystą kartkę i przepisz całą treść własną ręką, od pierwszego do ostatniego słowa. Jeśli choć fragment będzie wydrukowany, napisany na komputerze albo cudzą ręką, cały testament będzie nieważny.
2. Pisz czytelnie i jednym charakterem pisma. Testament można sporządzić w dowolnym języku, ale musi być zrozumiały i jednoznaczny. Unikaj skrótów i niejasnych sformułowań, bo po Twojej śmierci nikt już ich nie wyjaśni.
3. Data jest obowiązkowa i musi być kompletna: dzień, miesiąc i rok. Brak daty co do zasady unieważnia testament. Data rozstrzyga też, który testament jest ważniejszy, gdyby zostało ich kilka, liczy się ten sporządzony później.
4. Podpis musi znaleźć się pod całą treścią, na końcu. Wszystko, co dopiszesz poniżej podpisu, nie będzie miało mocy. Podpisz się imieniem i nazwiskiem, czytelnie.
5. Jasno wskaż, kogo powołujesz do spadku (spadkobiercę). Jeśli powołujesz kilka osób, określ ich udziały, na przykład „w częściach równych”. Jeśli chcesz przekazać komuś konkretną rzecz, a nie ułamek całości, opisz tę rzecz dokładnie.
6. Pamiętaj o zachowku. Nawet jeśli w testamencie kogoś pominiesz, najbliższym (zstępnym, małżonkowi, a w braku zstępnych rodzicom) może przysługiwać zachowek, czyli roszczenie o część wartości spadku. Testament ich nie pozbawia tego prawa. Jeśli chcesz kogoś świadomie wydziedziczyć, wymaga to osobnego, wyraźnego uzasadnienia w treści testamentu i tylko z przyczyn wskazanych w ustawie, w takiej sytuacji skonsultuj się z prawnikiem.
7. Sporządź testament w jednym egzemplarzu. Nie kopiuj go ani nie sporządzaj kilku identycznych oryginałów, bo to rodzi wątpliwości. Przechowuj go w bezpiecznym, ale znanym bliskim miejscu, albo złóż go na przechowanie u notariusza. Możesz też zarejestrować fakt jego istnienia w Notarialnym Rejestrze Testamentów (rejestr nie ujawnia treści, a jedynie to, że testament istnieje i gdzie go szukać).
8. Testament możesz w każdej chwili zmienić lub odwołać. Robi się to przez sporządzenie nowego testamentu, przez zniszczenie dotychczasowego albo przez naniesienie na nim zmian w sposób wskazujący wolę odwołania. Nie poprawiaj starego testamentu na siłę, czytelniej jest napisać go od nowa.

Podstawa prawna

• Art. 949 Kodeksu cywilnego, forma testamentu własnoręcznego (holograficznego): spadkodawca sporządza go w całości pismem ręcznym, podpisuje i opatruje datą; brak daty nie pociąga za sobą nieważności, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy, treści testamentu lub wzajemnego stosunku kilku testamentów.
• Art. 941 Kodeksu cywilnego, rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.
• Art. 942 Kodeksu cywilnego, testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy (zakaz testamentów wspólnych).
• Art. 946-947 Kodeksu cywilnego, odwołanie testamentu: przez sporządzenie nowego, zniszczenie lub pozbawienie cech, od których zależy jego ważność.
• Art. 959 i nast. Kodeksu cywilnego, powołanie spadkobiercy do całości lub części spadku, powołanie kilku spadkobierców i ich udziały.
• Art. 968 Kodeksu cywilnego, zapis zwykły, czyli zobowiązanie spadkobiercy do przekazania oznaczonej osobie określonej korzyści majątkowej.
• Art. 991 i nast. Kodeksu cywilnego, prawo do zachowku dla najbliższych pominiętych w testamencie.
• Art. 1008-1010 Kodeksu cywilnego, wydziedziczenie, czyli pozbawienie zachowku, dopuszczalne tylko z przyczyn wskazanych w ustawie i wyraźnie w testamencie.