Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

Pismo, którym prosisz sąd, aby nie pobierał od Ciebie opłaty za pozew, apelację czy inne czynności, bo nie stać Cię na ich zapłatę bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Składa się je, gdy chcesz założyć sprawę lub bronić się w toczącym się procesie, ale nie masz środków na koszty sądowe.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Wejście do sądu kosztuje. Za pozew, apelację, zażalenie czy zabezpieczenie trzeba z góry wnieść opłatę, a bywa, że dochodzi do tego wydatek na biegłego. Jeśli nie masz z czego tego pokryć bez odbierania sobie i rodzinie środków na życie, prawo pozwala Ci prosić sąd o zwolnienie od kosztów w całości albo w części. Wniosek składasz w sądzie, do którego trafia Twoja sprawa: albo od razu razem z pozwem, albo w trakcie postępowania, gdy pojawia się kolejna opłata. Do wniosku obowiązkowo dołączasz wypełnione oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu. To ono, a nie same zapewnienia, przekonuje sąd, że opłaty naprawdę są dla Ciebie za wysokie.

Wzór

Jak wypełnić

1. Zdecyduj, o co prosisz: o całość czy o część. Jeśli w ogóle nie masz z czego zapłacić, wnoś o zwolnienie w całości. Jeśli stać Cię na część opłaty, poproś o zwolnienie ponad kwotę, którą realnie możesz uiścić. Częściowe, ale uczciwe żądanie bywa dla sądu bardziej wiarygodne.
2. Wskaż, jakiego kosztu dotyczy wniosek. Napisz, czy chodzi o opłatę od pozwu, od apelacji, od zażalenia, o zaliczkę na biegłego czy o inny wydatek. Wysokość opłaty sądowej sprawdzisz w ustawie o kosztach sądowych albo w wezwaniu, które przysłał sąd. Nie zgaduj kwoty na wyrost.
3. Obowiązkowo dołącz urzędowe oświadczenie majątkowe. To najważniejszy załącznik. Formularz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania pobierzesz w biurze podawczym sądu albo ze strony internetowej sądu. Wypełnij go dokładnie i zgodnie z prawdą. Bez tego formularza sąd wniosku nie rozpozna.
4. Uzasadnij wniosek konkretnymi liczbami. Sama informacja, że jest ciężko, nie wystarczy. Podaj wysokość dochodów, liczbę osób na utrzymaniu i najważniejsze stałe wydatki. Sąd porównuje, ile zostaje Ci po opłaceniu kosztów życia, i na tej podstawie ocenia, czy stać Cię na opłatę.
5. Dołącz dowody swojej sytuacji. Zaświadczenia o dochodach lub ich braku, decyzje o zasiłkach, dokumentację leczenia, potwierdzenia wydatków. Dokumenty uwiarygodniają to, co napisałeś w oświadczeniu.
6. Złóż wniosek we właściwym momencie. Najlepiej razem z pozwem lub innym pismem, od którego należy się opłata, albo niezwłocznie po otrzymaniu z sądu wezwania do jej uiszczenia. Zwolnienie działa od chwili złożenia wniosku, dlatego nie zwlekaj.
7. Złóż pismo z załącznikami w sądzie i zachowaj potwierdzenie. Możesz je złożyć osobiście w biurze podawczym za pieczątką na kopii albo wysłać listem poleconym. Zachowaj kopię i dowód złożenia.
8. Pamiętaj, że zwolnienie nie chroni przed kosztami przeciwnika. Zwolnienie od kosztów sądowych zwalnia z opłat na rzecz sądu, ale jeśli przegrasz sprawę, sąd i tak może obciążyć Cię kosztami procesu poniesionymi przez drugą stronę, na przykład wynagrodzeniem jej adwokata lub radcy prawnego. Jeśli potrzebujesz też darmowego pełnomocnika, złóż osobny wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu.

Podstawa prawna

Ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 100 (zakres zwolnienia w całości albo w części), art. 101 (zwolnienie częściowe), art. 102 (zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny; obowiązek dołączenia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu), art. 103 (zwolnienie osoby prawnej i jednostki organizacyjnej), art. 105 (właściwość sądu i tryb rozpoznania wniosku), art. 107-109 (skutki zwolnienia oraz cofnięcie zwolnienia w razie ustania podstaw), art. 110-112 (zgłoszenie wniosku, zwolnienie z mocy ustawy). Kodeks postępowania cywilnego: art. 117 (ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu jako odrębny wniosek), art. 98 i następne (zwrot kosztów procesu stronie wygrywającej, których zwolnienie nie obejmuje).