Ile komornik może zabrać z pensji i co zostaje dla Ciebie

Komornik nie może zabrać całej wypłaty. Prawo zostawia Ci kwotę wolną od zajęcia, która w 2026 roku rośnie razem z płacą minimalną. Tłumaczymy, ile realnie może pójść na dług, co jest chronione w całości, ile kosztuje egzekucja i o co możesz wnieść, gdy zostaje Ci za mało na życie.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Kiedy na konto albo do pracodawcy trafia zajęcie komornicze, pierwsza myśl bywa panicznie prosta: „zabiorą mi wszystko”. Nie zabiorą. Prawo bardzo dokładnie wyznacza, ile z Twoich pieniędzy może pójść na dług, a ile musi zostać Tobie na życie. Ta chroniona część nazywa się kwotą wolną od potrąceń i nie jest łaską komornika, tylko Twoim prawem. Warto wiedzieć, ile ono wynosi, bo dzięki temu poznasz, kiedy zajęcie jest prawidłowe, a kiedy zabrano Ci za dużo.

Jedna rzecz na wstępie, bo od niej zależy wszystko dalej. Inne zasady obowiązują przy zwykłych długach, a inne przy alimentach. Przy alimentach komornik może sięgnąć głębiej i kwota wolna w ogóle nie działa. W tym poradniku, gdy nie zaznaczamy inaczej, mówimy o długach niealimentacyjnych, czyli o kredytach, pożyczkach, rachunkach czy zaległościach wobec firm windykacyjnych.

Ile komornik może zabrać z wynagrodzenia za pracę

Jeśli jesteś zatrudniony na umowę o pracę, komornik nie zajmuje pensji dowolnie. Kodeks pracy stawia dwie bariery naraz i obie działają jednocześnie: górny limit procentowy oraz kwotę wolną, która musi Ci zostać.

Zasada jest taka, że komornik bierze mniejszą z tych dwóch wartości. Przy zwykłym długu nie może zabrać więcej niż połowę wypłaty, a to, co zostaje, nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie po odliczeniach, czyli w kwocie „na rękę”. Jeśli zarabiasz dokładnie najniższą krajową, komornik z tej pensji nie zajmie nic na poczet zwykłego długu. Dopiero to, co dostajesz ponad minimalne wynagrodzenie, wchodzi w grę, i to najwyżej do połowy.

To właśnie dlatego kwota wolna zmienia się co roku. Jest przypięta do płacy minimalnej, a ta w 2026 roku rośnie, w dodatku bywa podnoszona dwa razy w roku. Za każdym razem, gdy rośnie najniższa krajowa, automatycznie rośnie też kwota chroniona przed komornikiem. Nie podajemy tu jej dokładnej wysokości w złotówkach, bo szybko by się zdezaktualizowała. Aktualną stawkę minimalnego wynagrodzenia sprawdzisz na stronie rządowej albo u swojego pracodawcy, który i tak musi ją znać, żeby prawidłowo naliczyć potrącenie.

Jeśli pracujesz na część etatu, kwotę wolną zmniejsza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Umowa zlecenie też bywa chroniona

Krąży mit, że z umowy zlecenia komornik zabiera wszystko, co do grosza. Nie zawsze tak jest. Jeżeli zlecenie jest Twoim jedynym albo powtarzającym się źródłem utrzymania, czyli tak naprawdę zastępuje etat, to podlega tej samej ochronie co wynagrodzenie za pracę. Wtedy obowiązują te same limity i ta sama kwota wolna. Komornik nie zrobi tego jednak sam z siebie. Musisz go poinformować i wykazać, że to zlecenie utrzymuje Ciebie i Twoją rodzinę. Warto zrobić to na piśmie od razu po zajęciu.

Kwota wolna na koncie w banku

Zajęcie rachunku bankowego to osobna sprawa i osobna ochrona. Niezależnie od zajęcia pensji, na Twoim koncie każdego miesiąca pozostaje wolna od egzekucji określona kwota. Odpowiada ona 75 procentom minimalnego wynagrodzenia i odnawia się co miesiąc kalendarzowy. Tego bank Ci nie zablokuje, nawet jeśli komornik zajął rachunek. Ta kwota również rośnie razem z płacą minimalną.

Uwaga na jedną pułapkę: ochrona konta i ochrona pensji to dwa różne mechanizmy. Jeśli chroniona część wypłaty wpłynie na zajęte konto, może się zdarzyć, że limity się nakładają w niekorzystny sposób. Gdy widzisz, że zablokowano Ci więcej, niż powinno, zgłoś to bankowi i komornikowi, a w razie potrzeby złóż skargę.

Co jest chronione w całości

Są pieniądze, których komornik nie może ruszyć na poczet zwykłego długu w ogóle. Nie ma tu żadnych procentów, cała kwota jest wolna od egzekucji. Należą tu między innymi:

• świadczenia rodzinne, wychowawcze i dodatki do nich,
• świadczenia z pomocy społecznej,
• alimenty, które sam otrzymujesz na dziecko,
• większość dodatków, zasiłków i świadczeń o charakterze socjalnym.

Jeśli komornik zajął konto, na które wpływają takie świadczenia, i zablokował je, masz prawo żądać ich zwolnienia. Zgłoś to niezwłocznie, najlepiej z dowodem, skąd te wpływy pochodzą, na przykład z decyzji przyznającej świadczenie.

Emerytury i renty na osobnych zasadach

Jeśli komornik zajmuje emeryturę lub rentę, obowiązują inne granice niż przy pensji z pracy, bo wynikają one z przepisów o świadczeniach z ZUS. Także tu istnieje kwota wolna od potrąceń, ustalana jako procent najniższej emerytury lub renty, a granice zajęcia są inne dla alimentów, a inne dla pozostałych długów. Ponieważ te wartości są aktualizowane i łatwo się w nich pomylić, nie podajemy tu konkretnych liczb. Zapytaj wprost w ZUS albo sprawdź w decyzji o potrąceniu, jaka kwota została Ci zostawiona i na jakiej podstawie.

Ile kosztuje sama egzekucja

Za pracę komornika też trzeba zapłacić i co do zasady ten koszt obciąża dłużnika. Najważniejsza jest opłata egzekucyjna, którą komornik pobiera od wyegzekwowanej kwoty. Wynosi ona zasadniczo 10 procent tego, co udało się ściągnąć, i jest doliczana do Twojego zadłużenia.

Jest jednak sposób, żeby ją znacznie obniżyć. Jeśli po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji zapłacisz dług dobrowolnie w ciągu miesiąca, opłata spada do 3 procent. To realna oszczędność i często najtańsze wyjście z całej sytuacji, o ile masz z czego zapłacić. Obok opłaty egzekucyjnej mogą dojść wydatki gotówkowe komornika, na przykład koszty korespondencji czy poszukiwania majątku. Opłata ma też swoją dolną granicę, więc przy małych długach jej udział procentowo bywa wyższy. Dokładne kwoty i zasady znajdziesz w ustawie o kosztach komorniczych oraz w pismach od komornika, a jeśli coś budzi wątpliwości, masz prawo poprosić komornika o rozliczenie.

Co możesz zrobić, gdy zostaje Ci za mało

Zajęcie komornicze nie odbiera Ci głosu. Masz kilka konkretnych praw i warto z nich korzystać.

Po pierwsze, jeśli komornik zabrał więcej, niż pozwala kwota wolna, albo zajął świadczenie chronione, możesz złożyć skargę na czynności komornika. Kieruje się ją do sądu, zwykle w terminie tygodnia, więc nie zwlekaj. W skardze opisujesz, co zostało zajęte niesłusznie, i żądasz naprawy.

Po drugie, możesz wystąpić o ograniczenie egzekucji lub o zwrot nadwyżki, jeśli Twoja sytuacja to uzasadnia, na przykład gdy na utrzymaniu masz dzieci albo osobę niepełnosprawną.

Po trzecie, z wierzycielem można negocjować. Rozłożenie długu na raty albo ugoda potrafią wstrzymać dalsze zajęcia. Jeżeli wierzyciel się zgodzi i wycofa lub zawiesi egzekucję, ograniczasz też koszty komornicze.

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, albo kwoty się nie zgadzają, rozmowa z prawnikiem bywa najtańszą inwestycją w całej sprawie. Często wystarczy jedno dobrze napisane pismo, żeby odzyskać pieniądze zajęte ponad dozwoloną granicę.

Pytania

Czy komornik może zabrać całą pensję? Nie. Przy zwykłym długu może zająć najwyżej połowę wynagrodzenia, a chroniona kwota, równa minimalnemu wynagrodzeniu netto, musi Ci zostać. Inaczej jest tylko przy alimentach, gdzie granica sięga 60 procent i kwota wolna nie obowiązuje.

Ile pieniędzy zostaje mi na koncie w banku? Co miesiąc wolna od zajęcia jest kwota odpowiadająca 75 procentom minimalnego wynagrodzenia. Odnawia się każdego miesiąca. Ta granica rośnie razem z płacą minimalną.

Dostaję 500 plus i zasiłki, a komornik zablokował konto. Czy może je zabrać? Nie. Świadczenia rodzinne, wychowawcze i z pomocy społecznej są wolne od egzekucji. Jeśli je zablokowano, zgłoś to bankowi i komornikowi z dowodem, skąd pochodzą wpływy, i żądaj zwolnienia.

Pracuję na zlecenie. Czy też mam kwotę wolną? Możesz mieć. Jeśli zlecenie jest Twoim jedynym albo stałym źródłem utrzymania, korzysta z tej samej ochrony co etat. Musisz jednak poinformować komornika i wykazać, że to zlecenie Cię utrzymuje.

Ile kosztuje mnie egzekucja komornicza? Zasadniczo 10 procent wyegzekwowanej kwoty. Jeśli zapłacisz dobrowolnie w ciągu miesiąca od zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, opłata spada do 3 procent. Dokładne zasady sprawdź w pismach od komornika i w ustawie o kosztach komorniczych.

Komornik zabrał mi więcej, niż powinien. Co robić? Złóż skargę na czynności komornika do sądu, zwykle w ciągu tygodnia. Opisz, co zajęto ponad kwotę wolną albo mimo ochrony, i zażądaj zwrotu. Przy wątpliwościach co do wyliczeń poproś komornika o rozliczenie.

Podstawa prawna

Kodeks pracy: art. 87 i art. 87(1). Kodeks postępowania cywilnego: art. 829-833, art. 767. Prawo bankowe: art. 54. Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: art. 139-141. Ustawa o kosztach komorniczych: art. 27 i nast. Wysokość minimalnego wynagrodzenia oraz aktualne kwoty wolne sprawdź w obowiązujących przepisach i pismach otrzymanych od komornika.