Ile kosztuje rozwód i co Ci się przy nim należy

Sam rozwód to opłata 600 zł, a przy zgodnym rozstaniu połowę odzyskasz. Ale przy rozwodzie rozstrzyga się też o alimentach, podziale majątku i mieszkaniu, więc możesz nie tylko zapłacić, ale i coś dostać. Tłumaczymy, ile to kosztuje, kiedy zapłacisz mniej albo nic i co Ci realnie przysługuje.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Pierwsze pytanie, które pada w każdej kancelarii rodzinnej, brzmi zawsze tak samo: ile to kosztuje. Rozsądne, bo od odpowiedzi zależy, czy da się to teraz udźwignąć. Ale to tylko połowa obrazu. Rozwód to nie jest sam rachunek do zapłacenia. Przy okazji rozwodu sąd rozstrzyga też o pieniądzach, które mogą trafić do Ciebie: o alimentach, o podziale wspólnego majątku i o tym, kto zostaje w mieszkaniu. Warto więc pytać nie tylko „ile mnie to kosztuje”, ale też „co z tego mam”.

Ten poradnik nie tłumaczy, jak napisać pozew ani jakich terminów pilnować, bo od tego są osobne teksty. Tutaj chodzi o dwie rzeczy naraz: ile trzeba wyłożyć oraz co Ci się przy rozwodzie należy.

Ile kosztuje sam rozwód

Podstawowy koszt jest jeden i z góry znany. Opłata od pozwu o rozwód to opłata stała w wysokości 600 zł. Bez niej sąd nie nada sprawie biegu, tylko wezwie Cię do jej uzupełnienia.

Jest jednak sposób, żeby połowę odzyskać. Jeśli sąd orzeknie rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek obojga małżonków, z urzędu zwraca połowę wniesionej opłaty, czyli 300 zł. Nie musisz o to osobno wnioskować. Warunek jest jeden: zgodne rozstanie bez rozstrzygania, kto zawinił. To najprostszy sposób, żeby rozwód kosztował Cię w praktyce 300 zł zamiast 600 zł. Aktualne zasady zwrotu potwierdź na stronie sądu w dniu składania pozwu, bo przepisy o kosztach bywają zmieniane.

Do tego dochodzą drobne wydatki: odpis skrócony aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia dzieci, opłacane w urzędzie stanu cywilnego, zwykle kilkadziesiąt złotych za komplet. Dokładną stawkę sprawdź w urzędzie, bo zależy od rodzaju odpisu.

Na czym koszt może urosnąć

Sam rozwód jest tani. Koszty rosną wtedy, gdy do sprawy dokładasz kolejne żądania albo gdy jest spór.

Wynagrodzenie prawnika to koszt umowny i przy spornej sprawie potrafi być największą pozycją. Osobno istnieją minimalne stawki zastępstwa procesowego, które reguluje rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych i adwokatów, i to według nich sąd zasądza zwrot kosztów między stronami. Konkretną kwotę dla sprawy o rozwód sprawdź w tym rozporządzeniu, bo bywa aktualizowane.

Widać z tego jasną prawidłowość: im więcej zgody, tym taniej. Zgodne rozstanie bez orzekania o winie to i zwrot 300 zł, i mniejsze ryzyko, że dołożysz się do kosztów drugiej strony.

Co Ci przysługuje przy rozwodzie

Tu zaczyna się druga strona rachunku. W wyroku rozwodowym sąd nie tylko rozwiązuje małżeństwo, ale rozstrzyga też o sprawach, które mają wymiar finansowy.

Alimenty na dzieci sąd orzeka w wyroku rozwodowym z urzędu, bez osobnej opłaty od tego żądania. Nie ma jednej stawki. Wysokość zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica zobowiązanego. Nikt uczciwy nie poda Ci z góry kwoty, bo liczy się konkretna sytuacja: koszty utrzymania dziecka po jednej stronie, realne możliwości rodzica po drugiej.

Alimenty na małżonka to prawo, o którym wiele osób nie wie. Po rozwodzie w określonych sytuacjach jeden z małżonków może żądać świadczeń od drugiego. Zasady zależą od tego, kto został uznany za winnego rozkładu pożycia. Ogólnie: małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego, może żądać alimentów, gdy znajdzie się w niedostatku, a małżonek niewinny wobec drugiego uznanego za wyłącznie winnego może żądać ich nawet bez niedostatku, jeśli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. To dość precyzyjne rozróżnienie i osobno bada się też, jak długo taki obowiązek trwa, dlatego jeśli liczysz na alimenty od byłego małżonka, ustal szczegóły z prawnikiem, zanim złożysz pozew.

Podział majątku wspólnego. Co do zasady oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku, który dorobiliście się w trakcie małżeństwa, niezależnie od tego, kto ile zarabiał. Znaczy to z grubsza podział po połowie. W wyjątkowych sytuacjach można żądać ustalenia udziałów nierównych, ale to trudniejsza droga. Sam podział można przeprowadzić w sprawie rozwodowej, jeśli nie przedłuży to nadmiernie postępowania, albo w osobnej sprawie.

Mieszkanie. Jeśli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym rozstrzyga o sposobie korzystania z niego na czas wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie. W szczególnych sytuacjach może nawet nakazać eksmisję małżonka, który rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne mieszkanie. To nie to samo co przyznanie mieszkania na własność, ale realnie porządkuje, kto i jak z niego korzysta.

Kiedy nie musisz płacić

Jeśli 600 zł to dla Ciebie w tej chwili za dużo, nie rezygnujesz z rozwodu. Składasz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w całości albo w części, i robisz to razem z pozwem.

Do wniosku dołączasz urzędowy formularz, czyli oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Pobierzesz go ze strony sądu albo Ministerstwa Sprawiedliwości. Wypełniasz go uczciwie i szczegółowo: ile zarabiasz, kogo masz na utrzymaniu, jakie masz stałe wydatki. Im konkretniej opiszesz sytuację, tym łatwiej sądowi ocenić wniosek. Sąd może zwolnić Cię z całości opłaty, z części albo odmówić, jeśli uzna, że stać Cię na jej pokrycie.

Dwie rzeczy warto rozróżnić. Zwolnienie od kosztów sądowych to nie to samo co darmowy prawnik. O pełnomocnika z urzędu wnosi się osobno i osobno sąd bada, czy jest potrzebny. I druga: jeśli dochodzisz alimentów, strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych jest z mocy ustawy zwolniona od kosztów sądowych w tym zakresie, więc o samo żądanie alimentów nie musisz się martwić od strony opłat.

Ile to trwa

Na czas nie ma jednej liczby i nikt uczciwy jej nie poda, bo zależy od sądu, jego obłożenia i tego, jak bardzo się spieracie. Najkrócej idą rozwody zgodne, bez orzekania o winie i bez sporu o dzieci. Takie sprawy często kończą się na jednej rozprawie, bo sąd nie musi przesłuchiwać świadków ani ustalać, kto zawinił. Najdłużej ciągną się sprawy z orzekaniem o winie oraz spory o dzieci i majątek, bo dochodzą świadkowie, dowody i czasem opinie biegłych, a każda taka czynność to kolejny termin i kolejne miesiące. Zgoda co do najważniejszych spraw skraca postępowanie bardziej niż cokolwiek innego.

Pytania

Ile kosztuje rozwód? Opłata stała od pozwu to 600 zł. Przy rozwodzie bez orzekania o winie na zgodny wniosek sąd zwraca po sprawie połowę, czyli 300 zł, więc realny koszt spada do 300 zł plus drobne wydatki na odpisy aktów. Aktualną stawkę potwierdź na stronie sądu w dniu składania pozwu.

Czy przy rozwodzie mogę dostać alimenty na siebie, nie tylko na dzieci? Tak, w określonych sytuacjach były małżonek może być zobowiązany do alimentów na rzecz drugiego. Zależy to głównie od tego, kto został uznany za winnego rozkładu pożycia i czy rozwód istotnie pogarsza Twoją sytuację materialną. To precyzyjne przepisy, więc szczegóły ustal z prawnikiem.

Jak dzieli się majątek przy rozwodzie? Co do zasady po połowie, bo oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, niezależnie od tego, kto ile zarabiał. Ustalenia udziałów nierównych można żądać tylko w wyjątkowych sytuacjach.

Co, jeśli nie stać mnie na opłatę? Razem z pozwem złóż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i dołącz urzędowy formularz z oświadczeniem o swojej sytuacji majątkowej. Sąd może zwolnić Cię z całości opłaty, z części albo odmówić.

Czy podział majątku podnosi koszt rozwodu? Tak, to osobna opłata, niższa przy zgodnym projekcie podziału niż przy sporze. Dokładną stawkę sprawdź w taryfie kosztów sądowych. Jeśli podział groziłby nadmiernym przedłużeniem sprawy, sąd może zająć się nim w odrębnym postępowaniu.

Kto zostaje w mieszkaniu? Jeśli zajmujecie wspólne mieszkanie, sąd rozstrzyga w wyroku o sposobie korzystania z niego po rozwodzie. To nie przyznanie własności, ale ustalenie, kto i jak z niego korzysta na czas wspólnego zamieszkiwania.

Podstawa prawna

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 26, art. 79, art. 96, art. 100 i następne. Opłatę za podział majątku sprawdź w tej samej ustawie i aktualnej taryfie. Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 56 i art. 57, art. 58, art. 60, art. 43, art. 133. Kodeks postępowania cywilnego: art. 41. Wysokość opłat oraz zasady zwrotu potwierdź w aktualnej taryfie kosztów sądowych na dzień składania pozwu, a stawki zastępstwa procesowego w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności radców prawnych i adwokatów.