Ile alimentów na dziecko. Jak wyliczyć kwotę i napisać pozew

Nie ma ustawowej tabeli alimentów, więc kwotę trzeba samemu policzyć i uzasadnić. Pokazujemy, jak zebrać wydatki na dziecko, jak ustalić wysokość żądania, co musi znaleźć się w pozwie, do którego sądu go złożyć i jak wywalczyć alimenty jeszcze przed wyrokiem.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Pierwsze, co warto wiedzieć: w polskim prawie nie ma żadnej tabeli, z której odczytasz, ile alimentów należy się na dziecko. Nie istnieje przelicznik od pensji ani sztywna stawka na wiek dziecka. Sąd za każdym razem ustala kwotę indywidualnie, patrząc na dwie rzeczy: ile realnie kosztuje utrzymanie dziecka i na ile stać rodzica, który ma płacić.

To znaczy, że kwotę, o którą wnosisz, musisz sam policzyć i uzasadnić. Nikt nie zrobi tego za Ciebie, a im lepiej to przygotujesz, tym łatwiej sądowi ją przyznać. Ten poradnik prowadzi Cię przez to, jak dojść do konkretnej sumy i jak zamienić ją w pozew, który sąd przyjmie.

Od czego zależy kwota

Prawo mówi krótko: alimenty zależą od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica. To dwie strony tej samej wagi.

Usprawiedliwione potrzeby to nie tylko jedzenie i buty. To całość kosztów życia dziecka: wyżywienie, ubranie, mieszkanie w części na nie przypadającej, leczenie, przedszkole albo szkoła, zajęcia dodatkowe, wakacje, kieszonkowe. Dziecko ma prawo do takiej samej stopy życiowej jak rodzice, więc jego potrzeby ocenia się także przez pryzmat tego, jak żyje rodzina.

Możliwości zarobkowe to nie to samo co aktualny dochód. Sąd patrzy nie tylko na to, ile rodzic zarabia, ale ile mógłby zarabiać, gdyby wykorzystywał swoje wykształcenie i siły. Jeśli ktoś celowo zwalnia się z pracy albo ukrywa dochody, żeby płacić mniej, sąd może przyjąć jego realne możliwości, a nie to, co pokazuje na papierze.

Policz wydatki na dziecko

To najważniejsza część przygotowań i to od niej zacznij. Usiądź i wypisz miesięczne koszty utrzymania dziecka, pozycja po pozycji. Zsumuj je, a potem podziel odpowiedzialność między oboje rodziców, bo alimenty pokrywają tylko część przypadającą na drugiego rodzica.

Nie zmyślaj kwot w górę, bo sąd i tak zażąda potwierdzenia. Zbieraj paragony i rachunki, rób ich zestawienie. Dobrze policzona i udokumentowana lista wydatków to najmocniejszy argument w całej sprawie.

Do którego sądu

Sprawy o alimenty rozpoznaje sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich. Nie okręgowy.

Masz wybór, gdzie złożyć pozew. Możesz go wnieść do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka albo dla miejsca zamieszkania rodzica, którego pozywasz. W praktyce prawie zawsze wygodniej jest wybrać sąd w miejscu zamieszkania dziecka, czyli najczęściej tam, gdzie mieszkasz razem z nim.

Jedno zastrzeżenie: jeśli akurat toczy się już sprawa rozwodowa, alimenty na wspólne dzieci rozstrzyga sąd okręgowy w wyroku rozwodowym i osobnego pozwu wtedy nie składasz. Ten poradnik dotyczy sytuacji, gdy walczysz o same alimenty, poza rozwodem.

Kto jest powodem

To częsty punkt zamieszania. Jeśli dziecko jest małoletnie, to ono jest powodem, a Ty występujesz w jego imieniu jako przedstawiciel ustawowy. W nagłówku pozwu piszesz więc, że powodem jest dziecko, reprezentowane przez rodzica, a Ty podpisujesz pismo w tej roli.

Jeśli dziecko jest już pełnoletnie, a nadal się uczy i nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, o alimenty pozywa samo, we własnym imieniu.

Co musi znaleźć się w pozwie

To jest lista elementów, których pilnuj. Brak któregokolwiek najczęściej kończy się wezwaniem do uzupełnienia braków i stratą czasu.

1. Oznaczenie sądu rejonowego i wydziału rodzinnego, do którego kierujesz pozew.
2. Dane dziecka jako powoda oraz Twoje dane jako przedstawiciela ustawowego, z adresem i numerem PESEL dziecka.
3. Dane rodzica, którego pozywasz, czyli pozwanego, z adresem.
4. Tytuł: pozew o alimenty.
5. Wyraźne żądanie: konkretna kwota miesięcznych alimentów, termin płatności każdego miesiąca (na przykład do 10. dnia) i wskazanie, od kiedy mają być płacone i z jakimi odsetkami za opóźnienie.
6. Wartość przedmiotu sporu, czyli żądana kwota miesięczna pomnożona przez dwanaście.
7. Wniosek o zabezpieczenie, jeśli chcesz alimenty już na czas trwania sprawy, o czym niżej.
8. Uzasadnienie: kto jest rodzicem, z kim dziecko mieszka, jakie ma potrzeby i koszty, ile zarabia lub może zarabiać pozwany, ile sam łożysz na dziecko.
9. Lista załączników.
10. Twój własnoręczny podpis.

Kwotę miesięczną wpisz konkretną, a nie widełki. To Ty proponujesz sądowi liczbę, a on ją zatwierdzi, obniży albo podwyższy. Punktem wyjścia jest Twoja lista wydatków podzielona między oboje rodziców.

Wniosek o zabezpieczenie, czyli alimenty od zaraz

O tym łatwo zapomnieć, a to jedna z najważniejszych rzeczy w całym pozwie. Sprawa o alimenty potrafi trwać miesiącami, a dziecko musi jeść co dzień. Dlatego w pozwie możesz od razu wnieść o udzielenie zabezpieczenia, czyli o to, żeby sąd zobowiązał pozwanego do płacenia ustalonej kwoty już na czas trwania procesu, jeszcze przed wyrokiem.

W sprawach alimentacyjnych taki wniosek jest łatwiejszy niż w innych sprawach, bo samo pokrewieństwo i potrzeby dziecka zwykle wystarczą, żeby sąd go uwzględnił. Napisz go wprost w pozwie: wnoszę o zabezpieczenie roszczenia przez zobowiązanie pozwanego do płacenia takiej a takiej kwoty miesięcznie na czas trwania postępowania. Nie pomijaj tego punktu.

Co dołączyć do pozwu

Do pozwu dołączasz dokumenty, które potwierdzają dwie rzeczy: że dziecko jest Wasze i że jego utrzymanie kosztuje tyle, ile piszesz.

• Odpis skrócony aktu urodzenia dziecka.
• Zestawienie miesięcznych wydatków na dziecko wraz z rachunkami i paragonami na potwierdzenie.
• Dokumenty o Twoich dochodach, na przykład zaświadczenie o zarobkach albo PIT.
• Wszystko, co masz o zarobkach i majątku pozwanego, jeśli tym dysponujesz.
• Odpis pozwu wraz z załącznikami dla pozwanego, bo sąd doręczy mu Twój egzemplarz.

Odpis aktu urodzenia pobierzesz w dowolnym urzędzie stanu cywilnego albo online przez rządowy profil. Przygotuj co najmniej dwa komplety pisma z załącznikami, jeden dla sądu i jeden do doręczenia drugiej stronie, plus trzeci dla siebie.

Ile to kosztuje

Tu jest dobra wiadomość. Osoba, która dochodzi alimentów, jest z mocy ustawy zwolniona z opłaty od pozwu. Nie płacisz więc za jego wniesienie, także za wniosek o zabezpieczenie w tej samej sprawie. To ustawowe zwolnienie, o które nie musisz osobno wnioskować.

Dla pewności warto jednak sprawdzić aktualny stan na stronie sądu w dniu składania pozwu, bo przepisy o kosztach bywają zmieniane, a niektóre dodatkowe wnioski w toku sprawy mogą już podlegać opłacie.

Jak i gdzie złożyć pismo

Masz dwie proste drogi. Możesz zanieść pozew osobiście do biura podawczego sądu rejonowego i poprosić o przybicie prezentaty, czyli pieczątki z datą, na Twojej kopii. Wtedy masz dowód, że i kiedy pismo złożyłeś.

Możesz też wysłać pozew listem poleconym. Zachowaj dowód nadania, bo liczy się data nadania na poczcie, a nie data, w której list dotrze do sądu. Zawsze zrób sobie kopię całego kompletu.

Częste potknięcia

Złożenie pozwu do sądu okręgowego zamiast rejonowego. Alimenty poza rozwodem to sąd rejonowy, wydział rodzinny.

Wpisanie widełek zamiast konkretnej kwoty. Sąd musi wiedzieć, o ile dokładnie wnosisz, a od tej liczby zależy też wartość przedmiotu sporu.

Pominięcie wniosku o zabezpieczenie. Bez niego czekasz na alimenty do końca sprawy, choć mógłbyś je mieć od pierwszych tygodni.

Lista wydatków bez dowodów. Same twierdzenia bez rachunków są dużo słabsze. Zbieraj paragony, zanim jeszcze złożysz pozew.

Brak odpisu dla drugiej strony. Jeśli nie dołączysz egzemplarza dla pozwanego, sąd wezwie Cię do jego dostarczenia i sprawa stoi.

Pytania

Ile dokładnie należy się na dziecko? Nie ma jednej kwoty ani tabeli. Sąd ustala ją indywidualnie na podstawie usprawiedliwionych potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych rodzica. Punktem wyjścia jest Twoja policzona lista miesięcznych wydatków na dziecko.

Do którego sądu składam pozew? Do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka albo pozwanego. Zwykle wygodniej wybrać sąd w miejscu zamieszkania dziecka.

Czy muszę zapłacić za złożenie pozwu? Nie. Osoba dochodząca alimentów jest zwolniona z opłaty od pozwu z mocy ustawy. Aktualny stan potwierdź na stronie sądu w dniu składania pisma.

Czy dostanę alimenty przed końcem sprawy? Tak, jeśli w pozwie wniesiesz o zabezpieczenie. Sąd może wtedy zobowiązać pozwanego do płacenia ustalonej kwoty już na czas trwania postępowania. W sprawach alimentacyjnych taki wniosek zwykle jest uwzględniany.

Kto jest powodem, ja czy dziecko? Przy dziecku małoletnim powodem jest dziecko, a Ty występujesz w jego imieniu jako przedstawiciel ustawowy. Dziecko pełnoletnie, które się uczy, pozywa samodzielnie.

Czy potrzebuję adwokata lub radcy prawnego? Nie ma takiego obowiązku, pozew o alimenty możesz napisać i złożyć sam. Przy sporze o wysoką kwotę, ukrywanych dochodach pozwanego albo skomplikowanej sytuacji rodzinnej rozmowa z prawnikiem bardzo się jednak opłaca.

Podstawa prawna

Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 133, art. 135. Kodeks postępowania cywilnego: art. 32, art. 22, art. 126 i art. 187, art. 730 i art. 753, art. 333. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 96.