Wniosek o kontakty z dzieckiem. Ile kosztuje i co Ci przysługuje

Wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem to opłata stała, a nie procent od żadnej kwoty. Wyjaśniamy, ile realnie zapłacisz, kiedy dostaniesz zwolnienie z kosztów, co poza samym harmonogramem możesz uzyskać i jaka finansowa ścieżka nacisku działa, gdy drugi rodzic utrudnia widzenia.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Kontakty z dzieckiem to nie łaska, którą ktoś Ci wyświadcza. To Twoje prawo, a zarazem prawo samego dziecka, żeby być z rodzicem. Przysługuje Ci ono niezależnie od tego, komu przyznano władzę rodzicielską, a nawet wtedy, gdy Twoja władza została ograniczona albo odebrana. To dwie osobne sprawy i sąd rozstrzyga je osobno.

W tym poradniku patrzymy na kontakty od strony pieniędzy i uprawnień. Ile kosztuje wniesienie sprawy do sądu, kiedy da się tego kosztu uniknąć, co realnie możesz z tej sprawy wynieść poza samym grafikiem spotkań i jak wygląda finansowy nacisk na rodzica, który mimo postanowienia sądu nie wydaje Ci dziecka. W 2023 roku do sądów wpłynęło ponad 13 785 spraw o uregulowanie kontaktów, więc jest to jedna z najczęstszych spraw rodzinnych w kraju, a wiele osób prowadzi ją samodzielnie.

Ile kosztuje wniosek do sądu

Zacznijmy od dobrej wiadomości. Sprawa o kontakty to nie procent od jakiejkolwiek kwoty. Nie liczy się tu wartości przedmiotu sporu ani nie mnoży opłaty przez liczbę spotkań, o które walczysz. To opłata stała, taka sama dla każdego.

Wniosek o uregulowanie kontaktów z dzieckiem podlega opłacie stałej w wysokości 100 złotych. Tyle samo zapłacisz później za wniosek o zmianę już ustalonych kontaktów, gdyby dawny harmonogram przestał pasować do życia. Dokładną kwotę potwierdź jednak w pouczeniu dołączonym do pisma z sądu albo bezpośrednio w biurze podawczym, bo taryfa kosztów bywa zmieniana, a chcesz wpłacić dokładnie tyle, ile trzeba, żeby nie narazić się na wezwanie do dopłaty.

Opłatę wnosisz z góry, przy składaniu wniosku, na rachunek właściwego sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich. Do pisma dołączasz potwierdzenie przelewu. Jeśli o opłacie zapomnisz, sąd nie odrzuci wniosku po cichu, tylko wezwie Cię do jej uzupełnienia i wyznaczy na to termin. Dopiero brak reakcji na takie wezwanie kończy się zwrotem pisma.

Kiedy przysługuje zwolnienie z kosztów

Jeśli te 100 złotych to dla Ciebie realny problem, prawo daje wyjście. Możesz złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Dołączasz do niego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, składane na urzędowym formularzu, który dostaniesz w sądzie albo pobierzesz z jego strony.

Sąd może zwolnić Cię z kosztów w całości albo w części, jeśli wykażesz, że nie jesteś w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Dlatego oświadczenie wypełnij konkretnie. Napisz, ile wynoszą Twoje dochody, jakie masz stałe wydatki i ile osób jest na Twoim utrzymaniu. Im rzetelniej to opiszesz, tym łatwiej sądowi przyznać Ci zwolnienie. Pamiętaj tylko, że zwolnienie od kosztów to co innego niż pełnomocnik z urzędu, o którego wnioskuje się osobno i na innych zasadach.

Co jeszcze może kosztować w tej sprawie

Sama opłata od wniosku to często nie koniec wydatków. Poniższe zestawienie pokazuje, gdzie w praktyce mogą pojawić się pieniądze. Kwoty traktuj orientacyjnie, a dokładne pozycje sprawdzaj w aktualnej taryfie i w pouczeniu z sądu.

Nie masz obowiązku brać pełnomocnika. Prosty wniosek o uregulowanie kontaktów wiele osób pisze i prowadzi samodzielnie. Jeśli jednak druga strona ma prawnika, a spór jest ostry, warto rozważyć własne wsparcie. Wynagrodzenie adwokata czy radcy jest kwestią umowy i bywa bardzo różne, nie ma tu jednej stawki. Tak zwane stawki minimalne, według których sąd może zasądzić zwrot kosztów zastępstwa, znajdziesz w rozporządzeniach o opłatach za czynności adwokackie i radców prawnych, więc sprawdź tam kwotę obowiązującą w dniu składania wniosku.

Kto ostatecznie ponosi koszty

Sprawa o kontakty toczy się w trybie nieprocesowym, a to zmienia logikę rozliczeń. Co do zasady każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. To inaczej niż w typowym procesie, gdzie płaci ten, kto przegra. Sąd może wprawdzie rozliczyć koszty odmiennie, na przykład obciążyć nimi uczestnika, który zachowywał się niesumiennie albo bez potrzeby napędzał spór, ale nie zakładaj z góry, że druga strona zwróci Ci wszystko, co wydałeś. Bezpieczniej planować sprawę tak, jakby swoje koszty każdy miał zostać przy sobie.

Co możesz uzyskać poza samym harmonogramem

Sprawa o kontakty to nie tylko wpisanie do postanowienia, że widujesz dziecko w co drugi weekend. Prawo daje kilka narzędzi, które realnie zmieniają Twoją sytuację, a o które warto zawnioskować od razu.

Kontakt w formie dopasowanej do Twojego życia. Kontakt to nie wyłącznie osobiste spotkania. Sąd może uregulować także zabieranie dziecka poza miejsce jego pobytu, wspólne wakacje i ferie, podział świąt i dni wolnych, a do tego kontakt na odległość, czyli rozmowy telefoniczne, wideorozmowy i korespondencję. Jeśli pracujesz zmianowo albo mieszkasz daleko, poproś o formy, które da się realnie wykonać, zamiast o sztywny schemat, który po miesiącu przestanie działać.

Kontakty już na czas trwania sprawy. Postępowanie potrafi ciągnąć się miesiącami, a dziecko przez ten czas rośnie i oddala się od rodzica, którego nie widuje. Dlatego już w samym wniosku możesz zażądać zabezpieczenia, czyli tymczasowego uregulowania kontaktów na czas trwania postępowania. Sąd może wtedy ustalić, jak macie się widywać, jeszcze zanim zapadnie końcowe postanowienie. To często najcenniejszy element całej sprawy, bo przywraca kontakt od zaraz, a nie za rok.

Prawo do kontaktów szersze niż tylko rodzice. Prawo do kontaktów z dzieckiem mają w określonych sytuacjach także dziadkowie, rodzeństwo dziecka oraz inne osoby bliskie, które wcześniej przez dłuższy czas sprawowały nad nim pieczę. Jeśli po rozstaniu rodziców babcia albo dziadek zostają odcięci od wnuka, oni również mogą wystąpić do sądu o uregulowanie kontaktów.

Gdy drugi rodzic utrudnia kontakty

To najczęstszy dramat tych spraw. Masz postanowienie sądu, jasno zapisano w nim, kiedy widujesz dziecko, a i tak pod drzwiami zawsze coś jest nie tak. Dziecko akurat chore, akurat u cioci, akurat nie chce wyjść. Prawo przewiduje na to osobną, finansową ścieżkę nacisku, i nie jest to zwykła egzekucja komornicza.

Działa ona dwuetapowo. Najpierw składasz do sądu wniosek, żeby zagroził rodzicowi utrudniającemu kontakty nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie. Sąd wydaje takie zagrożenie i wskazuje kwotę za każde niezrealizowane spotkanie. Jeśli mimo tego ostrzeżenia utrudnianie trwa dalej, w drugim kroku składasz kolejny wniosek, a sąd nakazuje już realną zapłatę, tyle a tyle złotych za każde naruszenie, które się zdarzyło.

Te pieniądze płyną do rodzica, któremu utrudniono kontakt, a nie do budżetu państwa. To celowe rozwiązanie. Chodzi o to, żeby utrudnianie widzeń zaczęło kosztować i przestało się opłacać. Wnioski w sprawie wykonywania kontaktów również podlegają opłacie stałej, więc licz się z niewielkim kosztem wejścia, którego wysokość sprawdzisz w pouczeniu. To realne narzędzie, ale wymaga cierpliwości i dokumentowania każdego udaremnionego spotkania, dlatego przy uporczywym utrudnianiu warto porozmawiać z prawnikiem.

Ile to trwa

Jednej liczby tu nie ma, bo wszystko zależy od sądu i od tego, czy rodzice się dogadują. Sprawa niesporna, w której oboje zasadniczo zgadzają się co do widzeń i chodzi tylko o spisanie tego w postanowieniu, potrafi zamknąć się szybko, czasem na jednym posiedzeniu. Spór o to, jak często i na jakich zasadach, zwłaszcza gdy sąd zleca badanie rodziny przez zespół specjalistów, ciągnie się znacznie dłużej, nierzadko wiele miesięcy. Dlatego tak ważne jest zabezpieczenie. Dzięki niemu możesz widywać dziecko już w trakcie sprawy, nie czekając na sam koniec.

Pytania

Ile kosztuje złożenie wniosku o kontakty z dzieckiem? To opłata stała, w wysokości około 100 złotych, niezależnie od tego, o jak częste kontakty wnioskujesz. Tyle samo kosztuje później wniosek o zmianę już ustalonych kontaktów. Dokładną kwotę potwierdź w pouczeniu albo w sądzie, bo taryfa bywa zmieniana.

Czy mogę nie płacić, jeśli mnie na to nie stać? Tak. Złóż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu. Sąd może zwolnić Cię z kosztów w całości albo w części, jeśli wykażesz, że nie jesteś w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania rodziny.

Czy mam prawo do kontaktów, skoro ograniczono mi władzę rodzicielską? Tak. Prawo do kontaktów z dzieckiem jest niezależne od władzy rodzicielskiej. Nawet jej ograniczenie lub odebranie samo w sobie nie pozbawia Cię kontaktów, sąd reguluje je osobno, kierując się dobrem dziecka.

Kto płaci koszty w sprawie o kontakty? W postępowaniu nieprocesowym co do zasady każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, więc nie licz automatycznie na zwrot od drugiej strony. Sąd może jednak rozliczyć koszty inaczej, na przykład gdy ktoś prowadzi spór niesumiennie.

Co mogę zrobić, gdy drugi rodzic nie wydaje mi dziecka mimo postanowienia sądu? Możesz uruchomić finansową ścieżkę nacisku. Najpierw wnioskujesz, by sąd zagroził rodzicowi zapłatą oznaczonej sumy za każde naruszenie, a jeśli to nie pomoże, by nakazał jej realną zapłatę. Pieniądze trafiają do rodzica, któremu utrudniono kontakt. Dokumentuj każde udaremnione spotkanie.

Czy dziadkowie mogą starać się o kontakty z wnukiem? Tak. Prawo do kontaktów mają w określonych sytuacjach także dziadkowie, rodzeństwo dziecka oraz inne bliskie mu osoby, które wcześniej sprawowały nad nim pieczę. Mogą wystąpić do sądu o ich uregulowanie.

Podstawa prawna

Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 113, art. 113 z indeksem 1 do 113 z indeksem 6. Kodeks postępowania cywilnego: art. 520, art. 598 z indeksem 15 do 598 z indeksem 21, art. 755. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 23, art. 102 i art. 103. Stawki wynagrodzenia pełnomocnika: rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz za czynności radców prawnych.