Ojciec nie płaci alimentów. Jak samemu skierować sprawę do komornika

Masz wyrok alimentacyjny, a pieniądze nie przychodzą. Nie musisz wracać do sądu ani wynajmować prawnika. Pokazujemy krok po kroku, jak samodzielnie napisać wniosek do komornika, co w nim ująć i co do niego dołączyć.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Jeśli sąd zasądził alimenty, a ojciec dziecka przestał je płacić, masz w ręku gotowe narzędzie i nie potrzebujesz nowej sprawy w sądzie. Wyrok albo ugoda w sprawie alimentów to tytuł, na podstawie którego komornik może zająć pensję, konto i majątek dłużnika. Cała rzecz w tym, żeby ten dokument uruchomić. Robi się to jednym pismem, które spokojnie napiszesz sam. Ten poradnik pokazuje, jak to zrobić: co sprawdzić, co napisać we wniosku i co do niego dołączyć.

Skala problemu jest ogromna. W rejestrach dłużników figuruje około 291 tysięcy osób zalegających z alimentami, a ich łączny dług sięga mniej więcej 16 miliardów złotych. Za każdą z tych liczb stoi dziecko, które nie dostaje tego, co mu przysądzono. Dobra wiadomość jest taka, że droga do odzyskania pieniędzy jest prostsza, niż się wydaje, i nie zaczyna się od sali sądowej, tylko od kancelarii komornika.

Najpierw sprawdź, co masz w ręku

Zanim cokolwiek napiszesz, ustal jedną rzecz: czy masz tytuł wykonawczy. To wyrok, ugoda sądowa albo postanowienie o zabezpieczeniu alimentów, zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Klauzula to krótka formułka, którą sąd dopisuje na dokumencie, a która oznacza, że można na jego podstawie prowadzić egzekucję.

W sprawach alimentacyjnych sąd zwykle nadaje klauzulę wykonalności z urzędu i sam wysyła odpis wyroku gotowy do komornika. Poszukaj więc w dokumentach odpisu wyroku lub ugody, na którym jest wzmianka o klauzuli wykonalności. Jeśli go nie znajdujesz, złóż w sądzie, który wydał orzeczenie, krótki wniosek o wydanie tytułu wykonawczego. To formalność.

Uwaga na jedną sytuację: jeśli alimenty ustaliliście z ojcem dziecka tylko na piśmie, w prywatnej umowie albo ustnie, nie masz tytułu wykonawczego i komornik nie ruszy sprawy. Wtedy najpierw trzeba iść do sądu po wyrok lub nakaz. Sama umowa między rodzicami, choćby u notariusza, nie zawsze wystarczy, więc jeśli nie było sądu, to od niego trzeba zacząć.

Pismo, które składasz: wniosek o wszczęcie egzekucji

To jest główny dokument. Kierujesz go do komornika, a nie do sądu. Nie musi być napisany prawniczym językiem, musi tylko jasno wskazywać, kto, od kogo i czego ma dochodzić. Poniżej to, co powinno się w nim znaleźć.

1. Oznaczenie komornika, do którego kierujesz wniosek, oraz data i miejscowość.
2. Wierzyciel, czyli osoba uprawniona do alimentów. Przy małoletnim dziecku wpisujesz dziecko jako wierzyciela, a siebie jako jego przedstawiciela ustawowego, który działa w jego imieniu.
3. Dłużnik, czyli ojciec dziecka, z imieniem, nazwiskiem, adresem i, jeśli znasz, numerem PESEL. PESEL bardzo przyspiesza ustalenie jego majątku.
4. Wyraźny wniosek o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych na podstawie dołączonego tytułu wykonawczego.
5. Wskazanie, czego dochodzisz. Podaj zaległe alimenty za konkretny okres wraz z kwotą, a osobno alimenty bieżące, płatne co miesiąc na przyszłość. Dopisz też żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie od zaległych rat.
6. Wniosek, żeby komornik ustalił majątek i źródła dochodu dłużnika. W sprawach alimentacyjnych komornik i tak robi to z urzędu, ale warto wpisać to wprost.
7. Numer rachunku bankowego, na który komornik ma przekazywać ściągnięte pieniądze.
8. Twój podpis.

Do wniosku dołączasz tytuł wykonawczy, czyli odpis wyroku lub ugody z klauzulą wykonalności, w oryginale. To jedyny obowiązkowy załącznik. Zrób sobie wcześniej kopię dokumentu na własne potrzeby, bo oryginał zostaje u komornika.

Nie zapomnij o alimentach bieżących

To najczęściej pomijany, a bardzo praktyczny element. We wniosku żądaj nie tylko zaległości, które już narosły, ale i alimentów bieżących, płatnych w każdym kolejnym miesiącu. Jeśli tego nie zrobisz, komornik ściągnie tylko to, co dłużnik był winien na dzień wniosku, a przy każdej następnej niezapłaconej racie będziesz musiał składać sprawę od nowa. Ujmując bieżące alimenty, załatwiasz to raz i egzekucja obejmuje też przyszłe raty, dopóki ojciec sam nie zacznie płacić.

Do którego komornika iść

Masz tu wolną rękę. W egzekucji alimentów wierzyciel może wybrać komornika w całym kraju, a nie tylko tego z rejonu dłużnika. W praktyce najwygodniej wybrać komornika działającego tam, gdzie mieszka lub pracuje ojciec dziecka, bo szybciej dotrze do jego pracodawcy i majątku. Dane kancelarii komorniczych znajdziesz w internecie, w wyszukiwarce przy izbie komorniczej.

Jak i gdzie złożyć wniosek

Wniosek możesz zanieść osobiście do kancelarii komornika i poprosić o potwierdzenie odbioru na kopii. Możesz też wysłać go listem poleconym, najlepiej za potwierdzeniem nadania, żebyś miał ślad, kiedy pismo poszło. Nie musisz nic płacić z góry, żeby sprawa ruszyła, bo w egzekucji alimentów wierzyciel jest zwolniony z zaliczek i opłat. Po przyjęciu wniosku komornik zakłada sprawę i sam zawiadamia dłużnika oraz jego pracodawcę czy bank.

Gdy nie znasz adresu ani miejsca pracy ojca

To nie jest przeszkoda, żeby zacząć. W sprawach alimentacyjnych komornik ma obowiązek z urzędu poszukiwać majątku i dochodów dłużnika. Może sprawdzić bazy, pytać urzędy i ustalić, gdzie ojciec pracuje i co posiada. Twoim zadaniem jest podać tyle danych, ile masz, przede wszystkim imię, nazwisko i w miarę możliwości PESEL. Resztą zajmie się komornik. Nie rezygnuj tylko dlatego, że nie wiesz, gdzie dłużnik obecnie mieszka.

Gdy komornik nic nie ściągnie: co złożyć dalej

Jeśli ojciec nie ma z czego płacić i egzekucja okaże się bezskuteczna, to nie koniec drogi. Poproś komornika o zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji. To jeden dokument, o który wnioskujesz pisemnie lub ustnie w kancelarii. Z tym zaświadczeniem idziesz do urzędu gminy albo do ośrodka pomocy społecznej i składasz wniosek o świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Fundusz wypłaca pieniądze, gdy egzekucja nie przynosi efektu, przy spełnieniu warunków dochodowych, które sprawdzisz w urzędzie.

Osobną ścieżką jest zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa niealimentacji. Uporczywe uchylanie się od płacenia alimentów jest przestępstwem. Zawiadomienie składasz na policji lub w prokuraturze, ustnie do protokołu albo pisemnie. Wystarczy opisać, kto jest zobowiązany do alimentów, od kiedy nie płaci i jaka narosła zaległość, oraz dołączyć kopię wyroku. To nic nie kosztuje, a bywa realnym bodźcem, żeby dłużnik wreszcie zaczął płacić.

Krótko, co robisz po kolei

Najpierw upewnij się, że masz odpis wyroku lub ugody z klauzulą wykonalności, a jeśli go nie masz, weź go z sądu. Potem napisz wniosek o wszczęcie egzekucji, ujmując w nim zaległe i bieżące alimenty oraz odsetki. Dołącz tytuł wykonawczy i złóż całość u wybranego komornika, za potwierdzeniem. Jeśli egzekucja okaże się bezskuteczna, weź od komornika zaświadczenie i uruchom fundusz alimentacyjny, a przy uporczywym niepłaceniu złóż zawiadomienie o przestępstwie. Cała ta droga jest dla Ciebie darmowa, a im szybciej ruszysz, tym szybciej pojawią się pieniądze dla dziecka.

Pytania

Czy muszę wracać do sądu, żeby zmusić ojca do płacenia? Nie, jeśli masz już wyrok albo ugodę z klauzulą wykonalności. Wtedy idziesz prosto do komornika i składasz wniosek o egzekucję. Do sądu wracasz tylko wtedy, gdy chcesz zmienić samą wysokość alimentów, a to zupełnie osobna sprawa.

Skąd wziąć klauzulę wykonalności? W sprawach alimentacyjnych sąd zwykle nadaje ją z urzędu i wysyła odpis wyroku gotowy do egzekucji. Jeśli takiego odpisu nie masz, złóż w sądzie, który wydał orzeczenie, wniosek o wydanie tytułu wykonawczego. To prosta formalność.

Co dokładnie muszę dołączyć do wniosku? Obowiązkowy jest tytuł wykonawczy, czyli odpis wyroku lub ugody z klauzulą wykonalności, w oryginale. Zrób sobie wcześniej kopię dla siebie, bo oryginał zostaje w kancelarii komornika.

Nie znam adresu ani miejsca pracy ojca. Czy mogę złożyć wniosek? Tak. W egzekucji alimentów komornik z urzędu poszukuje majątku i dochodów dłużnika. Podaj tyle danych, ile masz, najlepiej imię, nazwisko i PESEL, a ustalenie reszty należy do komornika.

Co jeśli ojciec pracuje na czarno i nic nie ma? Nawet bezskuteczna egzekucja nie idzie na marne. Poproś komornika o zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji i z nim złóż wniosek o świadczenie z funduszu alimentacyjnego w gminie lub ośrodku pomocy społecznej. Możesz też złożyć zawiadomienie o przestępstwie niealimentacji.

Czy alimenty ustalone prywatną umową wystarczą, żeby iść do komornika? Nie zawsze. Komornik potrzebuje tytułu wykonawczego pochodzącego z sądu, czyli wyroku, nakazu albo ugody sądowej. Jeśli alimenty ustaliliście tylko między sobą, najpierw trzeba uzyskać rozstrzygnięcie sądu.

Podstawa prawna

Kodeks postępowania cywilnego: art. 796 i art. 797, art. 1086, przepisy o wyborze komornika przez wierzyciela oraz o egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Kodeks rodzinny i opiekuńczy: przepisy o obowiązku alimentacyjnym. Kodeks cywilny: art. 481. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji. Kodeks karny: art. 209.