Pozew o rozwód. Jak go napisać krok po kroku

Pozew o rozwód nie jest skomplikowanym pismem, ale musi zawierać kilka rzeczy, bez których sąd go zwróci. Pokazujemy, co dokładnie w nim napisać, do którego sądu złożyć, ile załączników przygotować i jak zapłacić opłatę.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Pozew o rozwód to zwykłe pismo procesowe. Nie musisz go pisać prawniczym językiem ani znać numerów artykułów. Musisz za to zawrzeć w nim kilka konkretnych elementów, bo bez nich sąd wezwie Cię do uzupełnienia braków, a w gorszym wypadku pismo zwróci i cała sprawa się opóźni.

Rozwodów jest w Polsce dużo. Według GUS w 2024 roku orzeczono ich około 57,4 tysiąca. Większość ludzi radzi sobie z pierwszym pismem sama, zwłaszcza gdy sprawa jest zgodna. Ten poradnik prowadzi Cię przez to, co musi znaleźć się w pozwie, gdzie go złożyć i co do niego dołączyć.

Do którego sądu

Sprawy rozwodowe rozpoznaje sąd okręgowy, nie rejonowy. To pierwsza rzecz, którą ludzie mylą.

Właściwy jest sąd okręgowy, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z Was nadal tam mieszka. Jeśli już nikt tam nie mieszka, pozew składasz do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania osoby pozywanej, a gdy i tego nie da się ustalić, dla Twojego miejsca zamieszkania.

W praktyce najczęściej chodzi o miasto, w którym mieszkaliście razem jako para. Na stronie każdego sądu okręgowego znajdziesz wyszukiwarkę właściwości według ulicy, więc jeśli masz wątpliwość, sprawdź tam adres.

Co musi znaleźć się w pozwie

To jest lista elementów, których pilnuj. Brak któregokolwiek to najczęstszy powód wezwania do uzupełnienia.

1. Oznaczenie sądu okręgowego, do którego kierujesz pozew.
2. Twoje dane jako powoda: imię, nazwisko, adres, PESEL.
3. Dane osoby pozywanej, czyli małżonka: imię, nazwisko i adres.
4. Tytuł pisma: pozew o rozwód.
5. Wyraźne żądanie, czyli o co wnosisz. Napisz, że wnosisz o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, i zaznacz, czy ma to być rozwód bez orzekania o winie, czy z winy małżonka.
6. Jeśli macie wspólne małoletnie dzieci, wnioski dotyczące ich sytuacji: z kim dzieci będą mieszkać, jak wygląda władza rodzicielska, kontakty drugiego rodzica i wysokość alimentów.
7. Uzasadnienie, czyli krótki opis, dlaczego wnosisz o rozwód i dlaczego małżeństwo się rozpadło.
8. Lista załączników.
9. Twój własnoręczny podpis.

Uzasadnienie nie musi być długie ani dramatyczne. Sąd musi ustalić, że między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, czyli że zniknęła więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza i że nie ma szans na powrót. Wystarczy, że opiszesz to własnymi słowami: od kiedy nie jesteście razem, że nie prowadzicie wspólnego gospodarstwa, że nie widzisz szans na naprawę.

Z orzekaniem o winie czy bez

To decyzja, którą podejmujesz już w pozwie, i warto ją przemyśleć.

Jeśli oboje chcecie się rozstać spokojnie, zwykle wnosi się o rozwód bez orzekania o winie. Sprawa jest wtedy szybsza, często kończy się na jednej rozprawie, a sąd nie bada, kto zawinił. Bywa też tańsza, o czym niżej.

Jeśli wnosisz o rozwód z winy małżonka, sąd będzie tę winę badał, przesłuchiwał świadków, analizował dowody. Sprawa trwa dłużej, ale orzeczenie o winie ma znaczenie, na przykład przy alimentach na rzecz małżonka. Pamiętaj, że winę trzeba wykazać, więc na tym etapie warto rozważyć rozmowę z prawnikiem.

Ważne: nie musisz od razu w pozwie zamykać sobie drogi. Stanowisko co do winy można w toku sprawy zmienić, choć lepiej przemyśleć je od początku.

Co dołączyć do pozwu

Do pozwu dołączasz dokumenty. Bez podstawowych sąd nie ruszy sprawy.

• Odpis skrócony aktu małżeństwa. Musi być stosunkowo aktualny.
• Odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci, jeśli je macie.
• Dowód uiszczenia opłaty sądowej.
• Odpis pozwu wraz z załącznikami dla małżonka. Sąd doręczy mu Twój egzemplarz, więc przygotuj drugi komplet.
• Ewentualne dowody na to, co piszesz w uzasadnieniu, na przykład korespondencja, jeśli wnosisz o orzeczenie winy.

Akty stanu cywilnego pobierzesz w dowolnym urzędzie stanu cywilnego albo online przez rządowy profil. Jeśli składasz pozew osobiście, po prostu miej wszystko w teczce razem z pismem.

Ile kosztuje i jak zapłacić

Opłata od pozwu o rozwód to opłata stała w wysokości 600 zł. Płacisz ją z góry, przy składaniu pozwu.

Możesz ją wpłacić przelewem na rachunek dochodów sądu, do którego składasz pozew (numer znajdziesz na stronie tego sądu), i dołączyć potwierdzenie. Możesz też kupić e-znak opłaty sądowej na portalu Ministerstwa Sprawiedliwości.

Jest jedna rzecz warta zapamiętania. Jeśli rozwód zostanie orzeczony bez orzekania o winie na zgodny wniosek małżonków, sąd z urzędu zwraca połowę opłaty, czyli 300 zł. To realna oszczędność za zgodne rozstanie.

Jeśli nie stać Cię na opłatę, możesz złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu, wykazując swoją sytuację majątkową. Sprawdź jednak aktualną wysokość opłaty i zasady zwrotu na dzień składania pozwu, bo stawki bywają zmieniane.

Jak i gdzie złożyć pismo

Masz dwie proste drogi.

Możesz zanieść pozew osobiście do biura podawczego sądu okręgowego i poprosić o przybicie prezentaty, czyli pieczątki z datą, na Twojej kopii. Wtedy masz pisemny dowód, że i kiedy złożyłeś pismo.

Możesz też wysłać pozew listem poleconym. Zachowaj dowód nadania, bo w razie pytań o termin liczy się data nadania na poczcie. Zawsze zrób sobie kopię całego kompletu, który wysyłasz.

Ile egzemplarzy przygotować: jeden dla sądu i jeden do doręczenia małżonkowi, czyli dwa komplety pozwu z załącznikami, plus trzeci dla siebie do teczki.

Częste potknięcia

Złożenie pozwu do sądu rejonowego zamiast okręgowego. Sąd wtedy przekaże sprawę według właściwości, co tylko wydłuża postępowanie.

Brak odpisu dla drugiej strony. Jeśli nie dołączysz egzemplarza dla małżonka, sąd wezwie Cię do jego dostarczenia i sprawa czeka.

Pominięcie wniosków o dzieci. Przy wspólnych małoletnich dzieciach sąd i tak musi rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach, więc lepiej od razu napisać, jak to sobie wyobrażasz.

Nieopłacony pozew. Bez opłaty albo bez wniosku o zwolnienie od kosztów sąd wezwie do uzupełnienia, a bieg sprawy stoi.

Pytania

Do którego sądu składam pozew o rozwód? Do sądu okręgowego, w którego okręgu mieliście ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z Was nadal tam mieszka. Jeśli nie, decyduje miejsce zamieszkania osoby pozywanej.

Ile kosztuje złożenie pozwu? Opłata stała wynosi 600 zł. Przy rozwodzie bez orzekania o winie na zgodny wniosek sąd zwraca po sprawie połowę, czyli 300 zł. Aktualną stawkę potwierdź na stronie sądu w dniu składania pozwu.

Czy muszę wskazać winnego rozpadu małżeństwa? Nie. Możesz wnieść o rozwód bez orzekania o winie i wtedy sąd tej kwestii nie bada. Jeśli wnosisz o orzeczenie winy, musisz ją wykazać.

Jakie dokumenty dołączyć? Przede wszystkim odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia małoletnich dzieci, dowód opłaty oraz drugi egzemplarz pozwu dla małżonka.

Czy potrzebuję adwokata lub radcy prawnego? Nie ma takiego obowiązku, pozew możesz napisać i złożyć sam. Przy sprawach z orzekaniem o winie, sporem o dzieci albo skomplikowanym majątku rozmowa z prawnikiem bardzo się jednak opłaca.

Co jeśli nie stać mnie na opłatę? Złóż wraz z pozwem wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu, opisując swoją sytuację majątkową. Sąd oceni, czy Cię zwolnić w całości lub w części.

Podstawa prawna

Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 56, art. 57, art. 58. Kodeks postępowania cywilnego: art. 41, art. 126 i art. 187. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 26, art. 79.