Jak napisać wniosek o zatarcie skazania i gdzie go złożyć

Stare skazanie blokuje Ci zaświadczenie o niekaralności do pracy? Wyjaśniamy krok po kroku, kiedy zatarcie następuje samo, a kiedy musisz złożyć wniosek do sądu, co dokładnie w nim napisać, gdzie go zanieść i co dołączyć.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Najczęściej ludzie szukają, jak napisać wniosek o zatarcie skazania, bo potrzebują czystego zaświadczenia o niekaralności do nowej pracy. Sprawa sprzed lat wciąż wisi w Krajowym Rejestrze Karnym i blokuje zatrudnienie. Zanim jednak zaczniesz pisać, sprawdź jedną rzecz, bo w wielu przypadkach żaden wniosek nie jest potrzebny.

Zatarcie skazania w większości sytuacji następuje samo, z mocy prawa, po upływie określonego czasu. Wtedy wpis znika z rejestru automatycznie i nie musisz nic składać. Wniosek do sądu piszesz tylko wtedy, gdy chcesz ten moment przyspieszyć, albo gdy termin już minął, a rejestr mimo to dalej pokazuje skazanie. Zacznijmy od ustalenia, w której z tych sytuacji jesteś.

Najpierw sprawdź, czy skazanie już się nie zatarło

Zanim napiszesz cokolwiek, zamów aktualne zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego. Jeśli w rejestrze jest już czysto, sprawa jest zamknięta i nie masz o co walczyć. Zapytanie o własną osobę złożysz przez internetowy system e-KRK, w punkcie informacyjnym przy sądzie albo listownie. Papierowe zaświadczenie i wersja elektroniczna różnią się opłatą, więc aktualną stawkę sprawdź na stronie rejestru.

Skazanie zaciera się z mocy prawa po upływie tych okresów, liczonych zwykle od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary:

Jeżeli Twój wyrok był z warunkowym zawieszeniem, a próba dawno się skończyła, skazanie najprawdopodobniej zatarło się już dawno samo. Jeśli mimo to rejestr wciąż je pokazuje, przejdź od razu do części o prostowaniu wpisu. Te terminy podajemy orientacyjnie, bo w konkretnej sprawie liczenie bywa zawiłe, zwłaszcza gdy orzeczono też środek karny albo gdy w międzyczasie doszło do kolejnego skazania. Datę wykonania kary sprawdź w dokumentach ze swojej sprawy.

Kiedy naprawdę musisz napisać wniosek

Wniosek o zatarcie skazania ma sens przede wszystkim w jednej sytuacji: gdy chcesz, żeby sąd skrócił dziesięcioletni okres i uznał skazanie za zatarte wcześniej. Jest to możliwe, gdy orzeczona kara pozbawienia wolności nie przekraczała trzech lat, a od jej wykonania minęło co najmniej pięć lat i w tym czasie przestrzegałeś porządku prawnego, czyli nie wchodziłeś w nowy konflikt z prawem.

To właśnie ten wniosek najczęściej piszą osoby, którym stare skazanie zamyka drogę do pracy, a nie chcą czekać pełnej dekady. Poniżej opisujemy, jak takie pismo przygotować.

Drugi przypadek to sytuacja, w której zwykły termin już upłynął, a mimo to skazanie dalej figuruje w rejestrze. Wtedy również możesz zwrócić się do sądu o stwierdzenie, że skazanie uległo zatarciu. O tym piszemy na końcu.

Co musi znaleźć się we wniosku

Wniosek nie musi być długi ani napisany prawniczym językiem. Musi jednak zawierać kilka rzeczy, bez których sąd nie ruszy sprawy:

1. Oznaczenie sądu, do którego kierujesz pismo. To sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji.
2. Twoje dane: imię, nazwisko, adres, a najlepiej też PESEL, żeby sąd bez trudu odnalazł akta.
3. Sygnatura akt sprawy, w której zapadł wyrok, przepisana bezbłędnie.
4. Tytuł: wniosek o zatarcie skazania.
5. Wyraźne żądanie, czyli o co wnosisz. Napisz wprost, że wnosisz o zatarcie skazania orzeczonego wyrokiem danego sądu z konkretnej daty, ze wskazaniem sygnatury.
6. Uzasadnienie. Tu wyjaśniasz, dlaczego zatarcie się należy: że od wykonania kary minął wymagany czas, że przez ten okres przestrzegałeś porządku prawnego, że nie byłeś ponownie karany.
7. Twój własnoręczny podpis.

W uzasadnieniu warto napisać krótko i konkretnie, po co Ci zatarcie. Zdanie o tym, że skazanie utrudnia znalezienie zatrudnienia i że starasz się o pracę wymagającą zaświadczenia o niekaralności, jest zrozumiałym i uczciwym argumentem. Nie musisz się tłumaczyć z przeszłości, wystarczy pokazać, że od dawna żyjesz zgodnie z prawem.

Co dołączyć do wniosku

Sam wniosek to jedno, ale sąd łatwiej i szybciej rozpozna sprawę, jeśli od razu ułatwisz mu pracę. Warto dołączyć:

• Aktualne zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego, które pokazuje, jak wygląda wpis dzisiaj.
• Wszystko, co potwierdza, że kara została wykonana lub zakończona, jeśli takie dokumenty masz.
• Cokolwiek, co uwiarygodni, że po odbyciu kary prowadzisz uporządkowane życie: zaświadczenie o zatrudnieniu, umowę o pracę, referencje. To nie jest obowiązkowe, ale w sprawie o skrócenie okresu potrafi przeważyć szalę.

Nie martw się, jeśli nie masz kompletu papierów z dawnej sprawy. Sąd ma dostęp do akt i sam ustali szczegóły. Twoim zadaniem jest jasno wskazać, o który wyrok chodzi.

Gdzie i jak złożyć pismo

Wniosek składasz do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji. Jeśli był to sąd rejonowy, kierujesz pismo do tego sądu rejonowego, a nie do sądu odwoławczego, nawet jeśli później była apelacja.

Pismo możesz zanieść osobiście do biura podawczego i poprosić o potwierdzenie na kopii, albo wysłać listem poleconym. Zawsze zachowaj dowód nadania i zrób sobie kopię.

Wniosek o zatarcie skazania podlega opłacie sądowej. Nie podajemy tu kwoty jako pewnej, bo stawki się zmieniają, więc aktualną wysokość sprawdź w sekretariacie sądu albo w informacji o opłatach w sprawach karnych. Dowód uiszczenia opłaty dołącz do pisma. Jeśli Twoja sytuacja materialna jest trudna, możesz razem z wnioskiem złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów.

Sąd rozpozna sprawę na posiedzeniu i wyda postanowienie. Jeżeli je uwzględni, informacja o zatarciu trafi do Krajowego Rejestru Karnego, a wpis o skazaniu zostanie usunięty. Od tego momentu z mocy prawa uważa się skazanie za niebyłe, a Ty w każdym zaświadczeniu o niekaralności figurujesz jako osoba niekarana.

Gdy termin minął, a rejestr dalej pokazuje skazanie

Zdarza się, że upłynął już zwykły okres zatarcia, więc formalnie skazanie powinno być zatarte samo, ale w rejestrze nadal widnieje. Najczęściej to kwestia nieaktualizowanego wpisu. Wtedy nie musisz walczyć o skrócenie terminu, tylko doprowadzić do usunięcia danych.

Możesz zwrócić się bezpośrednio do Krajowego Rejestru Karnego o sprostowanie i usunięcie nieaktualnego wpisu, powołując się na to, że okres zatarcia już upłynął. Możesz też złożyć do sądu wniosek o stwierdzenie zatarcia skazania. Konstrukcja pisma jest taka sama jak wyżej, zmienia się tylko uzasadnienie: wskazujesz, że ustawowy termin minął i skazanie uległo już zatarciu z mocy prawa, a wnosisz o formalne potwierdzenie tego stanu.

Uwaga na kolejne skazanie

Jest jedna pułapka, o której trzeba wiedzieć, zanim policzysz swój termin. Jeśli po pierwszym wyroku doszło do kolejnego skazania, zatarcie może nie biec osobno dla każdej sprawy. Przy dwóch lub więcej skazaniach zatarcie następuje zwykle dopiero wtedy, gdy spełnione są warunki co do wszystkich. Mówiąc prościej, jedna nowa sprawa potrafi zablokować zatarcie starej. Jeśli masz więcej niż jeden wyrok, samodzielne wyliczenie terminu bywa zawodne i lepiej skonsultować to z prawnikiem, zanim złożysz pismo.

Pytania

Czy zawsze muszę składać wniosek, żeby skazanie zniknęło z rejestru? Nie. W większości przypadków zatarcie następuje samo, z mocy prawa, po upływie ustawowego okresu, a wpis znika bez Twojego udziału. Wniosek piszesz głównie po to, żeby ten moment przyspieszyć, albo gdy termin minął, a rejestr nie został zaktualizowany.

Po ilu latach mogę wnioskować o wcześniejsze zatarcie? Sąd może uznać skazanie za zatarte po pięciu latach zamiast po dziesięciu, jeżeli orzeczona kara pozbawienia wolności nie przekraczała trzech lat, a Ty w tym czasie przestrzegałeś porządku prawnego. To rozwiązanie dla osób, które nie chcą czekać pełnej dekady.

Do którego sądu składam wniosek? Do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji, czyli tam, gdzie sprawa toczyła się najpierw, a nie do sądu apelacyjnego czy odwoławczego.

Ile to kosztuje? Wniosek podlega opłacie, ale ponieważ stawki bywają aktualizowane, konkretną kwotę sprawdź w sądzie lub w informacji o opłatach w sprawach karnych. Przy trudnej sytuacji finansowej możesz wnieść o zwolnienie od kosztów.

Co z pracą, skoro potrzebuję zaświadczenia teraz? Dopóki skazanie nie jest zatarte, w zaświadczeniu o niekaralności będzie widoczne. Jeśli kwalifikujesz się do wcześniejszego zatarcia, złożenie wniosku to najszybsza legalna droga do czystego rejestru. Pamiętaj tylko, że wielu pracodawców w ogóle nie ma prawa żądać zaświadczenia o niekaralności, więc warto najpierw sprawdzić, czy na danym stanowisku jest ono naprawdę wymagane.

Mam dwa wyroki. Czy mogę zatrzeć tylko starszy? Zwykle nie w oderwaniu od nowszego. Przy kilku skazaniach zatarcie ocenia się łącznie, więc nowsza sprawa może wstrzymywać zatarcie starszej. W takiej sytuacji lepiej najpierw skonsultować się z prawnikiem, żeby nie złożyć wniosku przedwcześnie.

Podstawa prawna

Kodeks karny: art. 106, art. 107, art. 108, art. 76. Kodeks karny wykonawczy: przepisy o właściwości sądu wydającego postanowienie o zatarciu skazania. Ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym: usuwanie danych o osobach, których skazanie uległo zatarciu. Wysokość opłat: ustawa o opłatach w sprawach karnych oraz cennik zaświadczeń Krajowego Rejestru Karnego, aktualne stawki należy sprawdzić w sądzie lub w rejestrze.