Pozew o alimenty. Ile kosztuje jego złożenie i co dzięki niemu zyskujesz

Za sam pozew o alimenty nic nie płacisz, bo osoba dochodząca alimentów jest zwolniona z opłaty z mocy ustawy. Wyjaśniamy, ile realnie kosztuje cała sprawa, po co liczy się wartość przedmiotu sporu, kiedy przysługuje prawnik z urzędu i co jeszcze możesz upakować w jednym piśmie, żeby pieniądze zaczęły płynąć szybciej.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Sprawy o alimenty to najliczniejsza grupa spraw rodzinnych w polskich sądach. Dobra wiadomość jest taka, że wejście na tę drogę jest jednym z najtańszych, jakie prawo w ogóle przewiduje. Za samo złożenie pozwu o alimenty nie płacisz ani złotówki.

Ten poradnik nie tłumaczy, jak policzyć wysokość alimentów ani jak krok po kroku wypełnić pismo. Patrzymy na coś innego: ile ta sprawa realnie Cię kosztuje, co Ci przysługuje z mocy prawa i co możesz zyskać dzięki dobrze złożonemu pozwowi, zanim jeszcze zapadnie wyrok.

Za pozew o alimenty nic nie płacisz

To najważniejsza informacja w całym tekście. Osoba, która dochodzi alimentów, jest z mocy ustawy zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie. Nie musisz o to zwolnienie wnioskować ani go uzasadniać, przysługuje Ci automatycznie z chwilą złożenia pozwu.

W praktyce oznacza to, że nie płacisz opłaty od pozwu, nie płacisz też za wniosek o zabezpieczenie zgłoszony w tej samej sprawie. To odwraca zwykłą logikę sądu, w którym najpierw trzeba wyłożyć opłatę, a dopiero potem sprawa rusza. Tutaj wchodzisz na drogę sądową bez tej bariery.

Zwolnienie dotyczy strony, która alimentów dochodzi, czyli najczęściej rodzica reprezentującego dziecko. Gdyby to druga strona chciała później żądać obniżenia albo uchylenia alimentów, jej takie automatyczne zwolnienie już nie obejmuje. Ponieważ przepisy o kosztach bywają zmieniane, aktualny stan warto potwierdzić w pouczeniu dołączanym do pism albo na stronie sądu w dniu składania pozwu.

Po co liczy się wartość przedmiotu sporu

W pozwie o świadczenia powtarzające się, a takimi są alimenty, trzeba podać wartość przedmiotu sporu. Liczy się ją jako sumę świadczeń za jeden rok, czyli żądaną kwotę miesięczną pomnożoną przez dwanaście. Jeśli więc żądasz na przykład 1500 zł miesięcznie, wartość przedmiotu sporu wynosi 18 000 zł.

Skoro pozew jest bezpłatny, po co ta liczba? Nie po to, żeby wyliczyć opłatę, bo tej nie ma. Wartość przedmiotu sporu decyduje o innych rzeczach: między innymi o stawce wynagrodzenia pełnomocnika, gdyby druga strona miała Ci zwrócić koszty jego udziału. Podaje się ją także dlatego, że wymagają tego przepisy o treści pozwu. Nie musisz się jej bać, to zwykłe mnożenie, a błąd w tej rubryce nie przekreśla sprawy.

Co możesz zyskać dzięki jednemu pozwowi

Dobrze napisany pozew to nie tylko żądanie zasądzenia kwoty. Prawo daje kilka narzędzi, które możesz uruchomić od razu, i to one często decydują o tym, kiedy realnie zobaczysz pieniądze.

Zabezpieczenie, czyli alimenty na już. Sprawa potrafi trwać miesiącami, a dziecko musi jeść codziennie. Dlatego już w pozwie możesz wnieść o zabezpieczenie, czyli o zobowiązanie drugiego rodzica do płacenia ustalonej kwoty jeszcze na czas trwania procesu, przed wyrokiem. W sprawach alimentacyjnych taki wniosek jest zwykle uwzględniany, bo samo pokrewieństwo i potrzeby dziecka najczęściej wystarczą, żeby sąd go przyznał. Postanowienie o zabezpieczeniu wykonuje się od razu, więc pieniądze mogą płynąć już od pierwszych tygodni.

Natychmiastowa wykonalność wyroku. Wyrok zasądzający alimenty jest z urzędu natychmiast wykonalny co do rat płatnych po wniesieniu pozwu. Nie musisz czekać, aż się uprawomocni, żeby z nim ruszyć do komornika, gdy druga strona nie płaci.

Alimenty za okres wsteczny. W pewnym zakresie można dochodzić także alimentów za czas sprzed złożenia pozwu, jeśli pozostały wtedy niezaspokojone potrzeby dziecka albo zaciągnięte na jego utrzymanie zobowiązania. Trzeba jednak pamiętać, że roszczenia alimentacyjne przedawniają się po trzech latach, więc z takim żądaniem nie należy zwlekać, a jego zasadność w Twojej sytuacji warto skonsultować.

Ile realnie kosztuje cała sprawa

Skoro pozew jest darmowy, gdzie w ogóle pojawiają się pieniądze? Poniższe zestawienie pokazuje to uczciwie. Kwoty traktuj orientacyjnie i sprawdzaj w aktualnej taryfie oraz w pouczeniu do pism.

Największa pozycja, o ile w ogóle się pojawi, to wynagrodzenie prawnika. Nie masz obowiązku brać pełnomocnika, prosty pozew o alimenty wiele osób składa samodzielnie. Jeśli jednak zdecydujesz się na adwokata lub radcę, jego wynagrodzenie jest kwestią umowy i bywa bardzo różne, nie ma tu jednej stawki.

Kto ostatecznie zapłaci koszty

Zasada jest taka, że koszty procesu co do zasady ponosi strona przegrywająca. Jeśli więc wygrasz sprawę, sąd może obciążyć drugiego rodzica kosztami, w tym zwrotem kosztów zastępstwa, gdy korzystałeś z pełnomocnika. Wysokość tego zwrotu zależy od wartości przedmiotu sporu i wynika ze stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu, które bywa zmieniane, więc sprawdź je w wersji obowiązującej w dniu składania pozwu.

Gdy nie stać Cię nawet na prawnika

Pozew nic nie kosztuje, ale sama sprawa bywa trudna, zwłaszcza gdy druga strona ukrywa dochody albo się spiera. Jeśli nie stać Cię na prawnika z własnej kieszeni, możesz złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd przyznaje go, gdy uzna, że nie jesteś w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, a udział prawnika w sprawie jest potrzebny. Do wniosku dołącza się oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. To realna droga i warto z niej skorzystać, gdy czujesz, że sam nie poradzisz sobie z drugą, reprezentowaną przez fachowca stroną.

Ile to trwa i od kiedy pieniądze

Jednej liczby tu nie ma, bo wszystko zależy od sądu i od tego, czy druga strona się spiera. Sprawa niesporna, w której rodzic w zasadzie zgadza się płacić, potrafi zamknąć się na jednej rozprawie w kilka miesięcy. Spór o wysokość albo o ukrywane dochody ciągnie się dłużej. Kluczowe jest to, że dzięki zabezpieczeniu pieniądze mogą trafiać na dziecko już w trakcie procesu, niezależnie od tego, ile potrwa sam wyrok. Dlatego z wnioskiem o zabezpieczenie naprawdę warto iść od pierwszego pisma, a nie czekać na koniec sprawy.

Pytania

Ile kosztuje złożenie pozwu o alimenty? Nic. Osoba dochodząca alimentów jest z mocy ustawy zwolniona z kosztów sądowych w tej sprawie, w tym z opłaty od pozwu i od wniosku o zabezpieczenie. Nie trzeba o to zwolnienie osobno wnioskować.

Jak obliczyć wartość przedmiotu sporu w pozwie o alimenty? To żądana kwota miesięczna pomnożona przez dwanaście, czyli suma świadczeń za jeden rok. Przy żądaniu 1500 zł miesięcznie wartość przedmiotu sporu wynosi 18 000 zł. Nie służy ona do wyliczenia opłaty, bo tej nie ma.

Czy dostanę pieniądze, zanim zapadnie wyrok? Tak, jeśli w pozwie wniesiesz o zabezpieczenie. Sąd może wtedy zobowiązać drugiego rodzica do płacenia ustalonej kwoty już na czas trwania sprawy. W sprawach alimentacyjnych taki wniosek zwykle jest uwzględniany.

Muszę brać adwokata? Nie. Prosty pozew o alimenty wiele osób składa samodzielnie. Jeśli jednak sprawa jest sporna, a nie stać Cię na prawnika, możesz wnioskować o pełnomocnika z urzędu, dołączając oświadczenie o dochodach i majątku.

Kto zapłaci koszty, jeśli wygram? Koszty procesu co do zasady ponosi strona przegrywająca, więc sąd może obciążyć nimi drugiego rodzica, łącznie ze zwrotem kosztów Twojego pełnomocnika, jeśli z niego korzystałeś.

Czy mogę żądać alimentów za czas sprzed pozwu? W pewnym zakresie tak, jeśli zostały wtedy niezaspokojone potrzeby dziecka albo zaciągnięte na nie zobowiązania. Roszczenia alimentacyjne przedawniają się jednak po trzech latach, więc nie warto zwlekać, a taką sytuację lepiej skonsultować.

Podstawa prawna

Kodeks postępowania cywilnego: art. 22, art. 730 i art. 753, art. 333, art. 98, art. 117. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 96. Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 133, art. 137. Stawki wynagrodzenia pełnomocnika: rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz za czynności adwokackie.