Jak powołać się na przedawnienie długu krok po kroku

Podejrzewasz, że stary dług się przedawnił, i chcesz to zgłosić sam. Pokazujemy, jak policzyć termin, jakie pismo napisać do windykatora, jak podnieść zarzut przedawnienia w sądzie i co koniecznie w tym piśmie zawrzeć.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Przedawnienie nie umarza długu samo z siebie. Zobowiązanie dalej istnieje, tyle że wierzyciel nie może już skutecznie zmusić Cię do zapłaty, jeśli powołasz się na przedawnienie. Kluczowe słowo to „powołasz się”. Przedawnienie trzeba zgłosić, a nie tylko o nim wiedzieć. Ten poradnik pokazuje, jak to zrobić samodzielnie: jak policzyć termin, jakie pismo napisać i gdzie je złożyć.

Sprawa dotyczy naprawdę wielu osób. Według danych BIG InfoMonitor w Polsce jest około 2,4 miliona dłużników z zaległościami, a spora część tych wierzytelności to stare zobowiązania odkupione przez firmy windykacyjne. Właśnie takie długi bardzo często bywają już przedawnione, a mimo to windykatorzy wysyłają wezwania i kierują sprawy do sądu, licząc, że nikt się nie zorientuje.

Najpierw sprawdź, czy dług naprawdę jest przedawniony

Zanim cokolwiek napiszesz, musisz ustalić dwie rzeczy: ile wynosi termin przedawnienia dla tego typu długu i od kiedy go liczyć.

Termin zależy od rodzaju zobowiązania. Ogólny termin przedawnienia to sześć lat. Dla roszczeń o świadczenia okresowe, na przykład raty, oraz dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin wynosi trzy lata. Pod ten trzyletni termin wpadają najczęstsze długi konsumenckie: pożyczki, kredyty, karty kredytowe, rachunki za telefon czy telewizję. Niektóre roszczenia mają własne, krótsze terminy, dlatego swój konkretny przypadek najlepiej potwierdź, zamiast zakładać. Jeśli nie masz pewności, przyjmij ostrożnie termin trzyletni i sprawdź go u prawnika.

Termin liczysz od dnia, w którym dług stał się wymagalny, czyli od dnia, w którym najpóźniej miałeś zapłacić. Jest jeszcze jedna ważna zasada, o której łatwo zapomnieć. Jeżeli termin przedawnienia wynosi co najmniej dwa lata, jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Oznacza to, że przy trzyletnim terminie dług wymagalny na przykład w marcu 2022 roku przedawnia się nie w marcu 2025 roku, ale dopiero 31 grudnia 2025 roku. To działa na Twoją niekorzyść, więc licz uważnie.

Uwaga na przerwanie biegu. Jeśli w międzyczasie uznałeś dług, na przykład podpisałeś ugodę albo wpłaciłeś choćby małą kwotę, termin zaczyna biec od nowa. Podobnie działa złożenie przez wierzyciela pozwu albo wniosku do sądu. Dlatego zanim uznasz dług za przedawniony, przypomnij sobie, czy przez ostatnie lata nie doszło do żadnego z tych zdarzeń.

Które pismo napisać, zależy od tego, co już się dzieje

Nie ma jednego uniwersalnego pisma o przedawnieniu. To, co napiszesz, zależy od etapu sprawy.

Jeśli dostajesz tylko wezwania do zapłaty albo telefony z firmy windykacyjnej i nic nie trafiło jeszcze do sądu, wysyłasz pismo bezpośrednio do wierzyciela. Powołujesz się w nim na przedawnienie i oświadczasz, że uchylasz się od zapłaty. To zamyka temat pozasądowo, a przy okazji masz dowód, że zająłeś stanowisko.

Jeśli dostałeś z sądu nakaz zapłaty, nie piszesz osobnego pisma o przedawnieniu. Podnosisz zarzut przedawnienia w sprzeciwie od nakazu i masz na to czternaście dni od odebrania przesyłki. Tu termin jest sztywny, więc działaj od razu.

Jeśli sprawa toczy się już przed sądem i dostałeś odpis pozwu, zarzut przedawnienia zgłaszasz w odpowiedzi na pozew albo na pierwszej rozprawie. Im wcześniej, tym lepiej.

W każdym z tych wariantów sedno jest to samo: masz wyraźnie napisać, że podnosisz zarzut przedawnienia i z tego powodu odmawiasz zapłaty. Sąd nie domyśli się tego za Ciebie, dlatego nigdy nie licz na to, że sam zbada przedawnienie. Zawsze podnieś ten zarzut samodzielnie, nawet jeśli jesteś konsumentem.

Co musi znaleźć się w piśmie do wierzyciela

Jeśli piszesz do windykatora przed sprawą sądową, pismo może być krótkie. Ważne, żeby zawierało wszystkie poniższe punkty.

1. Miejscowość i data w prawym górnym rogu.
2. Twoje dane: imię, nazwisko i adres.
3. Dane wierzyciela, czyli firmy, która żąda zapłaty. Przepisz je z wezwania.
4. Oznaczenie sprawy, jeśli windykator podał numer albo sygnaturę. Ułatwia to powiązanie pisma z Twoją sprawą.
5. Tytuł, na przykład „Oświadczenie o podniesieniu zarzutu przedawnienia”.
6. Zdanie kluczowe: że podnosisz zarzut przedawnienia roszczenia i na tej podstawie odmawiasz jego zapłaty. Napisz to prostym językiem, bez ozdobników.
7. Krótkie wskazanie, dlaczego uważasz dług za przedawniony, na przykład że upłynęło już ponad trzy lata od terminu wymagalności.
8. Twój własnoręczny podpis.

Nie musisz udowadniać przedawnienia. Wystarczy, że je podniesiesz. Nie przyznawaj przy tym, że dług jest Twój i że go nie zapłaciłeś, bo takie zdanie może zostać potraktowane jako uznanie długu. Pisz o roszczeniu wierzyciela, a nie o „swoim niezapłaconym długu”.

Zarzut przedawnienia w sprzeciwie od nakazu zapłaty

Jeśli sprawa jest już w sądzie, zarzut wpisujesz do sprzeciwu. W części z zarzutami wystarczy jedno wyraźne zdanie: że podnosisz zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia i wnosisz o oddalenie powództwa w całości. Możesz krótko dodać, kiedy dług stał się wymagalny i że od tego czasu upłynął termin przedawnienia.

Reszta sprzeciwu wygląda tak jak zawsze: oznaczenie sądu, sygnatura akt przepisana bezbłędnie, Twoje dane i dane powoda, wyraźne oświadczenie o zaskarżeniu nakazu, no i podpis. Zarzut przedawnienia jest tu jednym z zarzutów, a nie osobnym pismem. Jeżeli masz też inne powody, żeby się nie zgadzać, na przykład nie kojarzysz w ogóle tego długu, wpisz je obok. Podniesienie kilku zarzutów naraz jest w pełni dozwolone i często rozsądne.

Gdzie i jak złożyć pismo

Pismo do windykatora wysyłasz na jego adres listem poleconym, najlepiej za potwierdzeniem odbioru. Zachowaj dowód nadania i kopię pisma. Dzięki temu masz pisemny dowód, że zgłosiłeś przedawnienie i kiedy.

Sprzeciw od nakazu składasz do sądu wskazanego w nakazie. Możesz zanieść go osobiście do biura podawczego i poprosić o pieczątkę z datą na swojej kopii, wysłać listem poleconym, gdzie liczy się data nadania na poczcie, albo, jeśli sprawa toczy się w e-sądzie, złożyć go elektronicznie przez portal. W każdym przypadku zostaw sobie kopię i dowód złożenia.

Odpowiedź na pozew składasz w sposób i terminie wskazanym w wezwaniu, które przyszło z sądem. Trzymaj się tego, co napisał sąd w pouczeniu, bo ono dotyczy Twojej konkretnej sprawy.

Czego nie robić, zanim złożysz pismo

Nie wpłacaj wierzycielowi żadnej kwoty, nawet symbolicznej, żeby „dał spokój”. Wpłata jest uznaniem długu i przerywa przedawnienie, więc dług, który był przedawniony, znów staje się w pełni wymagalny.

Nie podpisuj ugody ani harmonogramu spłat bez sprawdzenia, czy dług nie jest już przedawniony. Podpis pod takim dokumentem również przerywa bieg terminu.

Nie ignoruj pisma z sądu w nadziei, że sprawa sama się rozejdzie. Jeśli nie zareagujesz na nakaz w terminie, uprawomocni się, a wtedy zarzut przedawnienia będzie już bardzo trudno podnieść. Milczenie działa na Twoją niekorzyść.

Pytania

Czy sąd sam sprawdzi, że dług jest przedawniony? Nie licz na to. Wobec konsumentów sąd co do zasady powinien wziąć przedawnienie pod uwagę, ale w praktyce zawsze podnoś ten zarzut samodzielnie i wyraźnie. To Twoja obrona i nie warto oddawać jej w cudze ręce.

Czy muszę udowodnić, że dług się przedawnił? Nie musisz przedstawiać dowodów, żeby podnieść zarzut. Wystarczy, że wyraźnie go zgłosisz. To wierzyciel musi wykazać, że roszczenie istnieje i że nie doszło do przedawnienia, na przykład że bieg terminu został przerwany.

Windykator wciąż dzwoni, mimo że dług jest przedawniony. Czy to legalne? Firma może dochodzić zapłaty także z długu przedawnionego, bo samo zobowiązanie nadal istnieje. Nie może jednak skutecznie wyegzekwować go w sądzie, jeśli podniesiesz zarzut przedawnienia. Wysłanie pisma z zarzutem to najlepszy sposób, żeby zamknąć temat.

Od kiedy dokładnie liczy się termin? Od dnia, w którym dług stał się wymagalny, czyli od upływu terminu zapłaty. Jeśli termin przedawnienia wynosi co najmniej dwa lata, jego koniec przesuwa się na ostatni dzień danego roku kalendarzowego.

Wpłaciłem kiedyś małą kwotę na poczet tego długu. Czy nadal jest przedawniony? Prawdopodobnie nie, bo taka wpłata jest uznaniem długu i przerywa bieg przedawnienia, który zaczyna biec od nowa. W takiej sytuacji policz termin od dnia ostatniej wpłaty i sprawdź, czy zdążył upłynąć ponownie.

Czy mogę podnieść przedawnienie i inne zarzuty naraz? Tak. W sprzeciwie albo odpowiedzi na pozew możesz wskazać kilka powodów, dla których się nie zgadzasz, na przykład że dług jest przedawniony i że nie wiadomo, skąd pochodzi. To częste i rozsądne.

Podstawa prawna

Kodeks cywilny: art. 117, art. 117 z indeksem 1 par. 2 z indeksem 1, art. 118, art. 120, art. 123 i art. 124. Kodeks postępowania cywilnego: art. 505.