Ile kosztuje testament wlasnoreczny i co nim mozesz rozdysponowac

Testament wlasnoreczny nie kosztuje ani zlotowki. Nie potrzebujesz notariusza, swiadkow ani druku urzedowego. Wyjasniamy, ile w praktyce wynosza koszty testamentu, co realnie mozesz nim rozporzadzic i czego prawo nie pozwoli Ci odebrac najblizszym.

Treści redaguje radca prawny Robert Staszewski

Testament wlasnoreczny ma jedna ceche, ktora ludzie odkrywaja z pewnym niedowierzaniem: nie kosztuje nic. Nie potrzebujesz notariusza, swiadkow, adwokata ani zadnego urzedowego druku. Wystarczy kartka, dlugopis i chwila spokoju. Cala oplata za sporzadzenie takiego testamentu wynosi zero zlotych.

To dlatego jest to najczestsza forma testamentu w Polsce. Warto jednak wiedziec dwie rzeczy: co dokladnie mozesz nim rozporzadzic, oraz jakie koszty i tak pojawia sie pozniej, gdy spadkobiercy beda porzadkowac sprawy po Twojej smierci. Ten tekst jest wlasnie o pieniadzach i o prawach.

Ile kosztuje napisanie testamentu wlasnorecznego

Zero. Prawo wymaga tylko, zebys napisal go w calosci wlasna reka, podpisal i opatrzyl data. Zadna z tych trzech rzeczy nic nie kosztuje.

Nie musisz ic do notariusza, nie musisz mie swiadkow, nie musisz drukowac formularza. Nie ma tez oplaty za „zarejestrowanie” testamentu, bo taki obowiazek nie istnieje. Mozesz go schowac do szuflady, oddac zaufanej osobie albo zlozyc na przechowanie u notariusza, ale to Twoja decyzja, nie warunek waznosci.

Jedyny realny koszt na tym etapie to koszt bledu. Testament napisany na komputerze i tylko podpisany jest niewazny. Brak podpisu unieważnia go w calosci. Brak daty potrafi go podwazyc, jesli pojawi sie watpliwosc, ktory z kilku testamentow byl pozniejszy albo czy w chwili pisania mialec zdolnosc testowania. Za te bledy nie zaplacisz przy pisaniu, ale zaplaca nimi Twoi bliscy, gdy sad uzna dokument za niewazny.

Kiedy warto dolozyc na notariusza

Testament notarialny nie jest „lepszy” z zasady, ale zalatwia rzeczy, ktorych wlasnoreczny nie umie. Kosztuje, choc mniej, niz wiekszosc ludzi sadzi.

Maksymalna taksa notarialna za sam testament to okolo pięćdziesięciu zlotych netto. Testament zawierajacy zapis zwykly, polecenie albo wydziedziczenie to okolo stu pięćdziesięciu zlotych netto, a testament z zapisem windykacyjnym okolo dwustu zlotych netto. Do tego dochodzi podatek VAT oraz oplata za wypisy liczona za strone. Dokladne kwoty potwierdz u konkretnego notariusza, bo to sa stawki maksymalne, a nie sztywne ceny.

Za te pieniadze dostajesz trzy rzeczy: pewnosc, ze forma jest bezbledna, brak ryzyka zaginiecia dokumentu oraz mozliwosc zrobienia zapisu windykacyjnego, o ktorym za chwile. Jesli Twoj majatek jest prosty, a rodzina zgodna, wlasnoreczna kartka w zupelnosci wystarczy.

Co mozesz rozporzadzic testamentem

Tu zaczyna sie czesc o prawach. Testament daje Ci wieksza swobode, niz sadzisz, i mozesz w nim zrobic znacznie wiecej niz tylko napisac „wszystko zapisuje corce”.

• Powolac dowolnego spadkobierce. Mozesz przekazac caly majatek jednej osobie, podzielic go w ulamkach albo powolac kogos spoza rodziny. Nie musisz trzymac sie kolejnosci dziedziczenia ustawowego.
• Zrobic zapis zwykly. To zobowiazanie spadkobiercy, zeby wydal okreslonej osobie konkretna rzecz lub kwote, na przyklad „moj zegarek dla brata”. Osoba obdarowana nie staje sie przez to spadkobierca, ale ma prawo tego zadac.
• Nalozyc polecenie. Mozesz zobowiazac spadkobierce do okreslonego zachowania, na przyklad zaopiekowania sie zwierzeciem albo przeznaczenia czesci pieniedzy na wskazany cel.
• Wydziedziczyc. Mozesz pozbawic najblizszego prawa do zachowku, ale tylko z powodow wyraznie wskazanych w ustawie i tylko jesli podasz ten powod w testamencie. Samo „nie chce, zeby cokolwiek dostal” nie wystarczy.
• Wyznaczyc wykonawce testamentu. To osoba, ktora dopilnuje, zeby Twoja wola zostala wykonana.

Wszystko to mozesz zrobic w zwyklym testamencie wlasnorecznym, bez zadnych oplat.

Czego testament wlasnoreczny nie zalatwi

Jedna wazna rzecz jest zarezerwowana dla formy notarialnej: zapis windykacyjny. To jedyny sposob, zeby konkretna osoba nabyla konkretna rzecz, na przyklad mieszkanie albo samochod, wprost z chwila Twojej smierci, bez czekania na podzial calego spadku. W testamencie wlasnorecznym taki zapis jest bezskuteczny. Mozesz najwyzej zrobic zapis zwykly, ktory daje jedynie roszczenie o wydanie rzeczy, a nie samo prawo do niej.

Nie umiescisz tez skutecznie warunku ani terminu przy powolaniu spadkobiercy. Zapis w stylu „syn dziedziczy, jesli skonczy studia” prawo potraktuje tak, jakby tego zastrzezenia w ogole nie bylo.

Zachowek, czyli czego nie odbierzesz najblizszym

Swoboda testowania ma granice. Nawet jesli w testamencie pominiesz najblizsza rodzine, ustawa daje jej roszczenie o zachowek. Naleza do niego zstepni, czyli dzieci i wnuki, malzonek oraz rodzice, ale tylko o tyle, o ile w danej sytuacji dziedziczyliby z ustawy.

Zachowek to nie caly nalezny im udzial, lecz jego czesc. Co do zasady jest to polowa tego, co dana osoba dostalaby przy dziedziczeniu ustawowym, a dla osoby maloletniej lub trwale niezdolnej do pracy dwie trzecie. Jest to roszczenie pieniezne, a nie prawo do konkretnej rzeczy. Osoba pominieta nie odbierze spadkobiercy mieszkania, ale moze zadac od niego odpowiedniej kwoty.

Dla Ciebie oznacza to jedno: samym testamentem nie da sie w pelni „wydziedziczyc” najblizszych. Zeby ktos naprawde stracil prawo do zachowku, potrzebne jest wydziedziczenie z ustawowej przyczyny, prawidlowo opisane w tresci testamentu. Jesli planujesz taki krok, to moment, w ktorym warto porozmawiac z prawnikiem.

Ile to kosztuje po Twojej smierci

Napisanie testamentu jest darmowe, ale sam spadek trzeba pozniej formalnie przejac. Te koszty ponosza spadkobiercy, nie Ty, warto jednak wiedziec, na co sie przygotowac.

Sa dwie drogi. Pierwsza to sadowe stwierdzenie nabycia spadku. Oplata od wniosku wynosi sto zlotych, plus drobna oplata za wpis do rejestru spadkowego. Druga to notarialny akt poswiadczenia dziedziczenia, ktory zalatwia sie u notariusza zwykle w jeden dzien, ale kosztuje wiecej, bo obejmuje takse notarialna. Konkretne kwoty potwierdz w sadzie albo u notariusza, bo taryfy sie zmieniaja.

Osobna sprawa jest podatek od spadku. Najblizsza rodzina, czyli malzonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzenstwo, pasierb, ojczym i macocha, moze byc z niego calkowicie zwolniona, jesli w terminie zglosi nabycie spadku wlasciwemu urzedowi skarbowemu. To zwolnienie trzeba jednak uruchomic samemu, skladajac zgloszenie w wyznaczonym czasie. Kto go przegapi, placi na zasadach ogolnych. Dalsza rodzina i osoby obce maja jedynie niewielkie kwoty wolne, a od nadwyzki placa podatek. Aktualne kwoty i terminy sprawdz w urzedzie skarbowym, bo bywaly zmieniane.

Testament wlasnoreczny czy notarialny. Krotkie porownanie

Dla wielu osob wlasnoreczna kartka jest w zupelnosci wystarczajaca. Notariusz zaczyna sie oplacac wtedy, gdy majatek jest wiekszy, rodzina skomplikowana albo zalezy Ci na zapisie windykacyjnym.

Pytania

Ile kosztuje napisanie testamentu wlasnorecznego? Nic. Nie placisz za notariusza, swiadkow, druk ani rejestracje. Wystarczy napisac go w calosci reka, podpisac i opatrzyc data.

Czy musze zaplacic za zarejestrowanie testamentu? Nie, bo obowiazek rejestracji nie istnieje. Mozesz dobrowolnie zlozyc testament na przechowanie u notariusza, co wiaze sie z niewielka oplata, ale nie jest to warunek jego waznosci.

Czy testamentem moge kogos calkowicie pozbawic spadku? Powolac mozesz kogo chcesz, ale najblizszej rodzinie i tak przysluguje zachowek, czyli roszczenie pieniezne. Zeby ktos naprawde stracil prawo do zachowku, potrzebne jest wydziedziczenie z przyczyny wskazanej w ustawie i opisanej w testamencie.

Czy w testamencie wlasnorecznym moge zapisac konkretnej osobie konkretna rzecz? Mozesz zrobic zapis zwykly, na przyklad „moj samochod dla siostrzenca”. Daje on jednak tylko roszczenie o wydanie rzeczy. Zeby dana osoba nabyla konkretna rzecz wprost z chwila smierci, potrzebny jest zapis windykacyjny, a ten mozna zrobic wylacznie u notariusza.

Ile zaplaca spadkobiercy po mojej smierci? Za stwierdzenie nabycia spadku w sadzie oplata od wniosku wynosi sto zlotych, plus drobna oplata za wpis do rejestru. Notarialny akt poswiadczenia dziedziczenia kosztuje wiecej. Najblizsza rodzina moze byc zwolniona z podatku od spadku, jesli zglosi nabycie w terminie. Dokladne kwoty warto potwierdzic w sadzie, u notariusza i w urzedzie skarbowym.

Czy moge testament zmienic, jesli zmienie zdanie? Tak, i tez za darmo. Wystarczy napisac nowy testament. Nowszy dokument zniesie starsze rozrzadzenia w zakresie, w jakim sa z nim sprzeczne, dlatego wazna jest data.

Podstawa prawna

Kodeks cywilny: art. 949, art. 950, art. 968, art. 981(1) i nastepne, art. 982, art. 986, art. 991, art. 1008. Ustawa o kosztach sadowych w sprawach cywilnych: art. 49. Ustawa o podatku od spadkow i darowizn: art. 4a oraz przepisy o grupach podatkowych i kwotach wolnych. Wysokosc taksy notarialnej: rozporzadzenie Ministra Sprawiedliwosci w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Podane kwoty maja charakter orientacyjny, aktualne stawki potwierdz w sadzie, u notariusza lub w urzedzie skarbowym.